Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

5

Ne supinus eat, cavaque in palude recumbat:
Sic tibi bonus ex tua pons libidine fiat,
In quo vel Salisubsulis sacra suscipiantur:
Munus hoc mihi maximi da, Colonia, risus.
Quendam municipem meum de tuo volo ponte
Ire præcipitem in lutum, per caputque pedesque:
Verum totius ut lacus putidæque paludis

10

lacu subsidat : ita tibi pons validus fiat ex tua sententia, in quo etiam Salisubsuli cærimonia perficiantur : tribue mihi hoc beneficium, o Colonia, maximi joci. Cupio quempiam civem meum transversum agi per caput et pedes de tuo ponte in conum; sed ea parte, qua sordidissimum et maxime altum est baratrum totius stagni,

lis tantis; et Voss. asculis stantis : unde Hand. fecit, assulis tactis. Quid si legamus assulis fractis? In tribus Mel. codd. irredivivis ; in Dresd, Commel. et Vicent. in redivivis, ortum ex vocis male accept. separatione; in Rheg. in reclivis : sed irredivivus agnoscunt omnes Stat. codd. "Heins. tentabat, irrecidivus.—6 In Stat. codd. Salisubsuli, sive, Sulisubsili sacra suscipiant ; et sic in Voss. II. Nostra lect. est ex conj. Statii : Voss. proposuit, Salii ipsulis s. suscipiunto, quem secutus Vulpius : Avant. dedit, Saliaribus s. suscipiantur;

Mur. Salisubsuli s. suscipiuntur, cui subjungit, “Salisubsulum vocat Martem Pacuvius ;' sed graviter reprehensus est a Voss. ob fraudem loci laudati, cujus nec vola vec vestigium extat. In quibusdam vett. edd. legitur, Salii, vel Subsalii s. suscipiant : Corrad. dedit, In quo vel salis subsilis, sarla suscipiantur.

NOTÆ

mes ne pons totus ita corruat, ut non solaque pro hac sententia auctoritas possit amplius instaurari.

affertur Catulli, quam nunc explica6 Vel Salisubsulis sacra suscipiantur] mus, quæque Scaligero non favet. Sensus est: Ita bonus et validus fiat Salii porro dicti sunt omnes Ludii et pons iste tuus, ut in eo etiam sacra saltatores, qui ad cantum et tibiam Martis perfici possint. Mars enim in sacris ludebant. Hinc illi apud veteribus Latinis dictus est ‘Salisub. Virgil. Æn. viii. qui ad sacra Her. sulus.' Ut apud Pacuvium, teste culis saltabant, Salii dicti : • Tam Mureto: . Pro imperio sic Salisub- Salii ad cantus incensa altaria cir. sulus vostro excubet. Sacra autem cum Populeis adsunt evincti temMartis ita celebrabantur, ut Ancilia a pora ramis. Præcipue vero Salii Saliis ejusdem Dei Sacerdotibus per appellantur Sacerdotes Martis a Nu. urbem magnis tripudiis et saltationi ma Pompilio instituti, quibus mos bus portarentur. 6 Ancilia' porro

esset in portandis Ancilibus saltare. scuta illa erant, quæ in templo Martis Vide Livium et Dionys. Hal. servabantur, et quæ quando bellum 8 Municipem] Idem est, ac si · Veerat gerendum Consul movebat di ronensem' diceret. "Municeps' e

Mars vigila. Alii cum Scali nim meus' is est, qui ex eodem est gero legunt, suscipiunto, voluntque quo ego sum municipio. Qui vero ut Salisubsuli dicantur etiam Salii sint Municipes declarant Festus, in Sacerdotes ; sed hoc nullius satis vocabulo illo Municeps, et Aul. Gell. idonei testis fide firmatum reperio, lib. xvi.

cens,

Lividissima, maximeque est profunda vorago.
Insulsissimus est homo, nec sapit pueri instar
Bimuli, tremula patris dormientis in ulna.
Quoi cum sit viridissimo nupta flore puella,
Et puella tenellulo delicatior hædo,
Asservanda nigerrimis diligentius uvis;
Ludere hanc sinit, ut lubet, nec pili facit uni,
Nec se sublevat ex sua parte, sed velut alnus
In fossa Liguri jacet suppernata securi,

15

et paludis lutulenta. Is est homo stolidissimus, neque tam sapit, quam infuns duorum annorum, quiescens in brachiis trementibus genitoris. Cui quamvis nupserit adolescentula vigentissimo ætatis flore, quæ molliculo hædo tenerior, studiosius est tuenda racemis nigerrimis ; ipsam jocari patitur, ut placet, nec ipsam æstimat unius pili, * at desidet tanquam alnus in forea Ligustica bipenni succisa, perinde

13 Heinsii liber in marg. habet, matris d. in ulna.—14 In Dresd. et aliis cum Vicent. Brix. et Venett. legitur, Cui jocum, vel Cui sit jocus, quam lect. cum metro non apta esset, correxerunt Avant. et Guar. ut in textu nostro, eosque secuti sunt recentiores. Legeret Hand. Cui jocus v. n. f. puella est, 8c.15 Et habent codd. Ut Vicent. Brix. et Venett. Heins. conj. Sit vel Sed; Doer. Ah. Nostra lect. probata est Handio, qui td Et interpretatur et quidem.'-19 Liguris in nonnullis ; Liguri ap. Fest. Ligeris in paucis. Politianus legebat, expernata, aut suppernata ; Avant. et Mur. separata; sed ap. ennd. Fest. supernata ; unde Scal. conj. subpernata : in quibusdam superata,

NOTÆ

13 Bimuli] Per formam diminuti. locus torqueat interpretes. Alii vovam, qua multum delectatur Poëta, lunt hac voce Liguri intelligi fossam sumiturque hic ‘Bimulus,' pro · Bi- aliquam in regione Ligustica. Alii mus, id est, duorum annorum. dicunt nomen esse proprium alicujus

16 Nigerrimis uvis] Maturissimis, fossæ in agro Veronensi Catullo cogquæ nempe tunc maxime sunt a furi- nitæ, nobis ignotæ. Alii volunt hic bus custodiendæ, quæque aliunde ideo dici Liguri securi, quod optimæ fimagno sunt in aëris discrimine. Vir erent secures in Liguria. Ego quidem gil. "Maturisque nimis metuendus putem legendum esse Liguri....securi, Jupiter uvis.'

quod nempe Ligures ad Apenninum 18 Nec se sublevat ex sua parte] Ip- siti ligna cædendi peritia præstarent, se permittit illam moveri, nec se mo lignariæque negotiationi inprimis stuvet vicissim supra illam crissantem, derent. Ut facile intelligitur ex verquemadmodum nec navis in fossa bis Julii Capitolini in Pertinace cap. I. Liguri movetur. Qui vero exponunt, Suppernata (separata] Id est, excisa, Nec se sublevat, nihil providet, nibilque

Communem sequimur lecticonsulit sibi conjugii oneribus op onem antiquosque codices, quicquid presso, mea quidem sententia Poëtæ vociferetur Scaliger, qui vult legi sensum non percipiunt.

suppernata. Quod tamen non damna19 Ligurl] Mirum est quantum hic mus, sed metri rationem servamus,

cæsa.

.

Tantundem omnia sentiens, quam si nulla sit usquam: 20
Talis iste meus stupor nil videt, nihil audit.
Ipse qui sit, utrum sit, an non sit, id quoque nescit.
Nunc eum volo de tuo ponte mittere pronum,
Si pote stolidum repente excitare veternum,
Et supinum animum in gravi derelinquere cæno, 25
Ferream ut soleam tenaci in voragine mula.

cuncta percipiens, quasi illa non sit uspiam; ejusmodi est meus iste stupidus, nec quicquam cernit, nec audit ; ignorat etiam quis sit ipse, an ipse sit omnino, necne. Jam ipsum opto præcipitem agere de tuo ponte, si forte potest subito excutere ineptam segnitiem, et mentem desidem in fætido luto relinquere, quemadmodum mula soleam ferream in gurgite uliginoso solet relinquere,

vel, seu parata.—20 Stat. conj. quasi, improbante Ed. Cant.--21 Passer. malit merus stupor.—22 Omnes Stat. et Mur, codd. habent, qui sit ; edd. vett. quis sit : Heins. conj. Is se quis sit, vel, Is se qui sit.—23 Hunc ego eum in Commel. et edd. vett. Stat. conj. Hunc eum volo, ut est in Palat. p. In nonpullis codd. Nunc eum volo me de tuo ; unde Scal. conj. Nunc eum volo me e tuo.—24 Si potest olidum in edd. vett. auctore Avant. Emendatio Si pote stolidum debetur Victorio.

NOTÆ

nec inanes metaphoras assectamur. homo sceleratus. Ut cum de insulso et Suspicio porro vehemens injicitur ex fatuo apud eundem Terent. in Heaufragmentis Festi, quæ supersunt, co tont. “In me quidvis harum rerum dices antiquissimos habuisse, subper convenit, Quæ sunt dicta in stultum ; nata ; quod idem est ac excisa, et suc caudex, stipes, asinus, plumbeus.' cisa. Subpernare enim est poplites 24 Veternum] Lethargus ; Cornelio succidere, et, ut ita dicam, suffragi. Celso est 'inexpugnabilis dormiendi nare, Græcis dykumokoneîv, et êxvevpi- necessitas;' licet multi dicant hac Selv, Gallice ejarreter.

voce hydropem tantum significari. 21 Meus stupor] Id est, stupidus. Celso consentit Virgil. “Nec sua regVitium ponitur pro vitioso cum insig na gravi passus torpere veterno.' niter ac summe vitiosus significatur. Plin. lib. VIII. ' Primis diebus septe. Ut cum dicitur de perdito cive, quod nis tam gravi somno premuntur, ut sit pernicies et pestis Reipublicæ aut de vulneribus quidem excitari que. patriæ. Sic apud Terent. Ubi illic ant; tunc mirum in modum veterno est scelus qui me perdidit?' i. e. ille pinguescunt.'

CARMEN XVIII.

AD HORTORUM DEUM.

Hunc lacum tibi dedico, consecroque, Priape,
Qua domus tua Lampsaci est, quaque sylva, Priape.
Nam te præcipue in suis urbibus colit ora
Hellespontia, ceteris ostreosior oris.

O Priape, dico tibi, et addico hunc lucum, sive teneat te domus tua, quæ Lam. psaci est, seu sylva, quæ illic est tibi dicata. Veneratur enim te inprimis regio Hellespontiaca in suis oppidis, quæ ostreosior est reliquis littoribus maris.

Hoc et duo sequentia Carmina, quæ Catullo tribuenda existimaverunt VV. DD. desunt in codd. sed leguntur inter Priapeia in Catal. Vet. Poët. Scal. c. 85. in Priap. Sciopp. c. 86. et in Anthol. Vet. Lat. Poët. Burmanni II. lib. vi. 85. Tom. II. p. 567. Hoc autem citatur a Terent. Mauro, de Metris, inter Gramm. Vett. p. 2444.--2 Quæ domus....quæque silva in Bip: Apud Terent. Maur. olim vox sylva deerat, ut e Mur, et Stat. annott. intelligi potest. Pro Qua et quaque Doer. conj. Quoi et quoique.

NOTÆ

+ Hocce, et quæ duo sequuntur in qua et coli cæptus est. Priapum Epigrammata in Priapum Hortorum porro Deorum antiquissimum esse, Deum composita, inter Virgilii Cata. eundemque cum sole et Baccho, lecta reperiuntur ; Catullo tamen tri- scripsit Orpheus. buuntur ab eruditis viris, tum prop

2 Qua Lampsaci est] Lampsacus ter styli affinitatem, tum quod Te. urbs est Asiæ minoris ad Hellesponrentianus Maurus ipsum tali Carmine tum inter Granicum et Simoëntem in Priapum lusisse scribat. Hæc fluvios, in qua Priapus natus est, et igitur, ut quasi postliminio ad aucto- exquisitissimis honoribus colebatur. rem redeant suum, adscripsimus. Quaque sylva] Per sylvam intelligit

1 Priape] Priapus Liberi Patris et vineta uberrima, quæ in Lampsacena Veneris filius, ab antiquis hortorum et Pariana regione sunt. Deus et custos habitus, Lampsaci ad 3 Ora Hellespontia] Regiones ad Hellespontum Troadis in urbe non Hellespontum pertinentes præ ceteignobili natus est. Priapus etiam ris Diis Priapum præcipue colebant, Straboni et Plinio urbs est ad Hel. utpote quæ hortis amenissimis et lespontum, a Priapo Deo sic dicta, vinetis uberrimis abundarent.

CARMEN XIX.

HORTORUM DEUS.

Hunc ego, juvenes, locum, villulamque palustrem,
Tectam vimine junceo, caricisque maniplis,
Quercus arida, rustica conformata securi,
Nutrivi, magis et magis ut beata quotannis.
Hujus nam Domini colunt me, Deumque salutant,
Pauperis tugurî Pater filiusque
Alter, assidua colens diligentia, ut herba
Dumosa asperaque a meo sit remota sacello:
Alter, parva ferens manu semper munera larga.

5

O pueri, ego Priapus, cum sim Quercus sicca, fabricata ascia rusticana, hunc agrum, et hanc villam paludosam coopertam virgultis junceis, et caricis fasciculis, sic fovi, ut singulis annis magis ac magis fertilis sit. Istius enim villæ heri, tenuis scilicet casæ habitatores, paterfamilias et ejus filius me venerantur, et habent me Deum suum; horum alter continua sedulitate faciens, ut herba spinosa et horrida ab æde mea absit, alter vero perpetuo mihi offerens dona manu iiberali: primo qui.

3 Salmas. ad Solin. p. 181. vult conformata, repugnante Vossio, qui legit fomitata ex antiq. formidata.4 Nunc tuor magis Scal. Nutrio magis tacite recepit Vulp. et beata Hand. i. e. et quidem ego beata, muneribus oblatis, qnotannis ; nam,' &c.—6 Sic in plerisque edd. deficiente ultima voce, hic versus exhibetur. Scal. tentabat, filiusque colini ; Voss. filiusque tenellus ; Doer. filiusque patronum, ut referatur ad Pauperis tuguri. Proposuit Hand. ipse filiolusque. -9 D'Orvillius emend. manu ferens usque, probante Burm. II,

NOTÆ

1 Hunc ego] Agris non modo cre 3 Quercus arida] Priapus, seu Pria. debatur Priapus afferre fæcundita- pi statua, ex arboris trunco fiebat, faltem, in quibus statueretur, et cole cem manu tenens, qua et fares arceretur, verum et fures arcere putaba re et aves abigere crederetur. Hunc tur: hoc itaque se præstare debere ita describit Horat. I. Sat. 8. 'Olim prædicat, quod nimirum ab agelli truncus eram ficulnus, inutile lignum: domino assidue ac religiose colatur; Cum faber, incertus scamnum facemonet insuper pueros, ne quid ex isto retne Priapum, Maluit esse Deum. furentur agro, cujus nempe dominus Deus inde ego furum aviumque Max. pauper est, et ipse diligens custos, ima formido; nam fures dextra coëragrumque vicinum indicat, ex quo cet,' &c. commodius longe aliquid rapere que. 4 Magis, et magis] Ita ut assidue ant, cum hujus dominus sit dives, et posterior annus superiorem fertilitate negligentior Priapus.

vincat.

« ZurückWeiter »