Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

CARMEN II.

AD PASSEREM LESBIA.

5

PASSER, deliciæ meæ puellæ,
Quicum ludere, quem in sinu tenere,
Quoi primum digitum dare appetenti,
Et acres solet incitare morsus:
Cum desiderio meo nitenti
Carum nescio quid lubet jocari,
(Ut solatiolum sui doloris :
Credo, ut tum gravis acquiescat ardor,)
Tecum ludere, sicut ipsa, possem,
Et tristes animi leyare curas;

10

Passer, voluptas amicæ meæ, cum quo ipsa consuevit oblectari, quem gremio complecti, cui inhianti offerre exiremum digitum, et irritare morsus asperos, quoties placet nitido amori meo ludere nescio quid jucundum; ut vulgo putant esse aliquod levamentum molestiæ suæ, quando vehemens astus sedatur. Utinam queam tanquam ipsa jocari tecum, ac graves mentis solicitudines mitigare, id mihi esset ita

1 Alii in codd. se legisse affirmant delicium.--2 Particulam in a mala manu esse suspicabatur Dous. F.-3 Qui in uno Stat. cod. more veterum, pro Quoi, vel Cui. Voss, ex libb. vett. reposuit ac patentes; sed nostra lect, multo est accommodatior.? Doer.-5 Cum desiderio mei intuentis Parum nescio, &c. conj. Heins. Quum, i. e. quandoqnidem, Scal.—7.8 Et legitur in scriptis libb. teste Scal, ut in Dresd. et sic in Venett. Vicent. et Brix. Ald. corr. Credo ut tum gravis acquiescat ardor ; quomodo etiam edidit Vulp. Pro Credo ut tentabat Scal. Credunt. Heins. pro ut legendum esse suspicatus est tu; et, cum ne sic quidem difficultates remotas videret, versus ita constituendos esse putavit; Corde cum gravis acquiescit ardor, Ut solatiolo sui doloris Tecum....possim: denique totum versum excidisse putat, quo donatum sibi a puella passerem poëta sit testatus. Cuj. exhibet ut quom gravis acquiescet error, i. e. amor; Dresd. et Vicent, et Venet. an. 1500. habent quoque acquiescet, sed Brix. acquiesset. Mel. legit et tum gravis acquiescit ardor : Dous. P. conj. Credo : ut tam g. acquiescat ardor, Tecum....possim ; et Marcil. Ut solatiolum siet doloris Credo. Ut mi g. acquiescat ardor, Tecum, 8c. Hand. sic legit et interpungit, Quum desiderio meo nitenti Carum nescio quid lubet jocari. Est solatiolum sui doloris, Credo, ut t. g. a. ardor. Tecum, $c.-9 Secum....ipse Ald. 1. ex Avantii antiq. cod. posse Voss. Vulp. et alii.-10 In omnibus

NOTÆ 1 Passer] Catullus ab amica exclu ludendo tam facile curas animi, quisus passerem, quo illa delectabatur, bus angitur, levare posset, quam ipsa alloquitur ; optatque, ut ipse cum eo esbia.

Tam gratum mihi, quam ferunt puellæ
Pernici aureolum fuisse malum,
Quod zonam soluit diu ligatam.

jucundum, ut dicunt veloci virgini acceptum fuisse pomum aureum, quod recinxit cingulum diu vinctum.

codd. tristis.--11 Tam gratum id mihi Mur. Tam gratum est Voss. et Vulp. 13 In cod. antiq. Avant. negatam pro ligatam.

NOTÆ

11 Puellæ Pernici] Atalantam in. nupsisset, prima pocte vir solvebat telligit, quam cum pater nuptui tra in lecto : testis Festus. 'Cingulo,' dere nollet, nisi ei, qui eam cursu, inquit, nova nupta præcingebatur, quo præcellebat ipsa, superasset, quod vir in lecto solvebat,' &c. Et postquam multi proci eo in certamine paulo infra : Cinxiæ item Junonis victi essent et occisi, ipsa demum ab sanctum nomen habebatur in nuptiis, Hippomene victa est, malorum au quod initio conjugii solutio erat cin. reorum, quæ ille a Venere acceperat, guli, quo nova nupta erat cincta.' pulchritudine capta et retardata, ei Unde Catullus alibi, “Zonam solvere que in uxorem data est.

virgineam.' Græci quoque avoišá. 13 Zonam diu ligatam] Olim cingu. vous, puellas Venerem expertas vo. lo, quod ex lana ovis fiebat, virgines cant. præcingebantur, quod cum puella

1

CARMEN III.

LUCTUS IN MORTE PASSERIS.

LUGETE, o Veneres, Cupidinesque,
Et quantum est hominum venustiorum.

Plorate, o Veneres, Venustates, et Amores, et quicquid est hominum elegantio

NOTÆ

1 Veneres, Cupidinesque] Multæ mater Amorum, qui licet diversis sunt, nempe quatuor Veneres, ut et parentibus geniti crediti sint, tamen tres Cupidines; quemadmodum docet ad unum Veneris filium omnia prope, Cic. lib. III. de Natura Deor. Ab quæ de Amore dicta sunt, transferOvidio Venus dicitur. geminorum untur.

5

Passer mortuus est meæ puellæ,
Passer, deliciæ meæ puellæ,
Quem plus illa oculis suis amabat:
Nam mellitus erat, suamque norat
Ipsam tam bene, quam puella matrem:
Nec sese a gremio illius movebat;
Sed circumsiliens modo huc, modo illuc,
Ad solam dominam usque pipilabat.
Qui nunc it per iter tenebricosum,
Illuc, unde negant redire quenquam :
At vobis male sit, malæ tenebræ
Orci, quæ omnia bella devoratis :
Tam bellum mihi passerem abstulistis.
O factum male! O miselle

O miselle passer,

10

15

rum. Passer amica mea extinctus est, passer, voluptas amicæ meæ, quem ipsa ocellis suis cariorem habebat : erat enim dulcis, et æque agnoscebat dominam suam, ut puella agnoscit parentem suam: neque recedebat ab ejus sinu, sed circumvolitans nunc eo, modo illo, ad unam heram semper pipiebat ; qui jam fertur per vian obscuram, eo, unde dicunt neminem huc reverti. Tibi vero male cedat, o improba nox Inferorum, quæ absorbes res omnes venustas: eripuisti mihi passerem adeo elegan

4 Hic versus abest ab Stat. codd. et plurimis edd. sed Scal. eum in suo cod. invenit: tuentur eundem Aldd. et Cant. ex fide Mss.—7 Ipsa Voss. et Stat. codd.—10 Avant. legendum censebat pipulabat, Manutius pippiebat : in Maff. 1. iplabat, nnde Stat. scriptum fuisse opinabatur piplilabat: alii piplabat, pipilabat, pipiebat.-11 In Stat. codd. tenebrosum.-12 İllud habent iidem codd. -16 Bonum factum male, bonus ille passer, omnes Stat. codd. unde VV. DD. legerunt ut in nostro textu : pressius inhærens vestigiis legendum putavit Mel. O factum male, va pusille passer : Aldd. et Colin. habent, bellus ille

NOTÆ

10 Pipilabat] Frequentativum a Cererem videretur.' Sumitur etiam pipo, as. Unde Auctor Carm. de pro ipso Inferorum loco, ut hic a Ca. Philom. vs. 24. • Accipitres pipant, tullo, et a Propert. lib. 111. ubi vocaMilvus hiansque lipit. Varro ap. tur Minos · Arbiter Orci, tanquam Non. contra sentit : ‘Mugit bos,' in- Inferorum judex et moderator, quit, ' balat ovis, equi hinniunt, gal Theocr. vocat Orcum, åvétodov 'Axé lina pipat.'

ροντα. . 13 Tenebræ Orci] Orcus a veteri 16 O factum male] Ubi quid infebus Inferorum Denis est habitus, quem liciter evenerat, illud usurpabant,‘ et Plutonem, et Ditem patrem appel factum male!' sicut contra in certis labant. Unde Cic. in Verrem :· Hic et prosperis rebus, ' O factum bene! dolor erat tantus, ut Verres alter Or Utriusqne exempla crebra sunt apud cus venisse Ennam, et non Proserpi- Terent. et Plaut. nam asportasse, sed ipsam abripuisse

Tua nunc opera, meæ puellæ
Flendo turgiduli rubent ocelli.

tem. Ogravem casum! O infortunate passercule! Jam tui causa erubescunt oculi amicæ meæ lacrymando tumidi.

passer, et Mur. O malæ tenebræ.-17 Vestra nunc opera Ald. ex Avantii cod. antiq. Cuja Voss. Nostram lect. tuentur Cant. Vulp. 2. et omnes fere codd.—18 Meliores rubent ; et sic in cod. antiq. Avant. alii tument, ut in Venett. Brix. et Vicent.

NOTÆ

18 Turgiduli] Inflati ex nimio fletu. deliciasque suas. Non quales teneri Ad quem alludens Martial. lib. vii. pleravit amica Catolli Lesbia, nequiEpigr. 13. ' Accidit infandum nostræ tiis passeris orba sui.' scelus, Aule, puellæ, Amisit lusus,

CARMEN IV.

DEDICATIO PHASELI.

PHASELUS ille, quem videtis, hospites,
Ait fuisse navium celerrimus,
Neque ullius natantis impetum trabis
Nequisse præterire, sive palmulis

Navigium istud, quod cernitis, o amici, dicit se fuisse velocissimum navigiorum, et potuisse superare velocitatem cujusvis ratis navigantis, sive remis, sice veliś

1 Phasellus Aldd. et Scal, ex codd. Stat. et sic Græv.-2 Nonnullæ edd. vett. habent celerrimum.-3 Hunc versum ita ex codd. suis affert Colum, ad Enn. p. 143. Neque ullius volantis impetum alitis, &c. et sic etiam Pucc. in Vicent. Auctor Parodiæ To colantis quoque servat. 'In omnibus antiq. edd. legitur trabis impetum, non impetum trabis ; quasi, omisso ultimo vocabulo, glos

NOTÆ

1 Phaselus ille] Hoc Carmine Poë Gallia Cisalpina, unde natus credita laudat navigium suum, quo vectus, tur, redierat; illudque consecrat Casex Bithynia per diversa maria usque tori et Polluci, Diis nautarum tutead Sirmionem oppidulum ad lacum laribus. Benacum, vulgo Lago di Garda, in Delph, et Vur. Clus. Catul.

D

5

Opus foret volare, sive linteo,
Et hoc negat minacis Adriatici
Negare littus, insulasve Cycladas,
Rhodumve nobilem, horridamve Thraciam,
Propontida, trucemve Ponticum sinum;

necesse esset cursum tenere ; et ait oram Adriatici pelagi periculosi non posse hoc inficiari, neque Cycladas insulas, neque claram Rhodum, nec Thraciam gelidam, nec Propontidem, nec sinum Ponticum terribilem ; juxta quem Phaselus iste, qui post

sema in textum inculcatum esset.' Hand.-6 · Voss. quia in nonnullis codd. legerat negant, reponit nec aut, male; nam sic perit quæsita poëtæ elegantia.' Doer.-8 Græv. legit Rhodionque.-9 Nonnulli · Proponiidem, absque necessitate; nam ultima syllaba da, propter consonantes tr verbi sequentis,

III.

NOTE 6 Adriatici] Adriaticum mare di Ut Lucanus : Claramque reliquit citur ille sinus inter Lacinium extre Sole Rhodum.' mum Italiæ, et Acroceraunium Epiri Horridamve Thraciam] Pars est Promontorium excurrens, quod et Europæ ad Septemtrionem vergens, Superum mare appellatur, et Adria quæ ab Ortu Propontidem, et a Meticum, ab Adria urbe ad istius maris ridie mare Ægæum spectat. Habet littus, et ad Padi ostium a Tuscis præter alias urbes ab auctoribus cecondita, juxta Plinium lib. III. 16. lebratas Byzantium, seu Constanti. * Nobili portu oppidi Tuscorum A. nopolim, ad Bosporum, ubi nunc se. driæ, a quo Adriacum antea mare dem habet Turcarum Imperator. appellatum, quod nunc Adriaticum.' Thracia vero dicitur horrida, vel ab Uode et Horat. “Improbo iracundior incolarum feritate, vel a frigore quo Adria. Lucan. lib. v. Sonat Ionio deformatur. vagus Adria ponto. Propert. lib. 9 Propontida] Ultima syllaba pro

Ergo ego nunc rudis Adriaci ducenda, ob duas sequentes consonas, vehar æquoris hospes.'

vel legendum Propontidem, ut non7 Cycladas] Insulæ sunt in mari pulli legunt. Propontis antem mare Ægæo, circa Delum veluti in orbem est illud paulo laxius, quod ab Hel. sitæ, unde nomen traxerunt.

lesponti angustiis ad Thracium usqne 8 Rhodumve nobilem) Rhodus insula Bosporum protenditur; primas enim maris Carpathii Cariæ adjacens, in angustias maris Ægæi sese coarctanter Asiæ insulas tertia numeratur ; tis Hellespontum vocant. Ubi latius cui Rhodos Neptuni filia ab Apolline exspatiatur æquor, Propontis appeladamata nomen dedit; ut ait Diodor. latur, quasi ante pontum ; ubi vero lib. VI.

Urbem ejusdem nominis ha rursus in arctum coit Bosporus Thra. buit hæc insula, quæ multis annis im cius nuncupatur. Inde iterum effunperio maris potita est : fuit et in ea ditur, vocaturque Pontus Euxinus. insula admirandæ magnitudinis Co Ponticum sinum] Ad Boream supra lossus, seu statua Solis; quem fecerat Bosporum Thracium est Ponticus siChares Lydius, Lysippi discipulus, nus, vulgo dictus Pontus Euxinus, unde Rhodii Colossenses dicti sunt. olim Axenus, i. e. inhospitalis, atrox

« ZurückWeiter »