Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

NOTÆ

[ocr errors]

Negat,' inqnit, 'se magni facere teriit.' Sic etiam Plaut. Pseud. aliquis Poëtarum, utrum Cæsar sit Quem ego hominem nullius coloris albus an ater homo. Proverbialiter novi, Phædr. in Fab. Unde illa antem hoc dictum est etiam a Cic. scivit nigra an alba nascerer?' D. Philip. 11. ' Et quidem, inquit, 'vi- Hieronymus lib. contra Helvid. de quam te amarit is, qui albus ater • Quare balbutis et erubescis ? Al. ne fueris ignorans fratris filium præ- bus, ut aiunt, aterne sis, nescio.'

CARMEN XCIV.

IN MENTULAM.

MENTULA mochatur: mechatur mentula certe.

Hoc est, quod dicunt: Ipsa olera olla legit.

2' Ipsa olere olla facit dedit ex aliis, ut ait, exemplaribus Voss. sed cum nemo alius hanc lect. commemoraverit, finxisse eam virum doctum doctrinæ os. tentandæ causa, facile tibi persuadeas ; nam translatum ille putat ab ollis Græcorum, quæ in Anthesteriis circumducebantur, in quas comportabantur omnis generis olera, quæ tamen nemo degustaret; ut breviter dicam, Vos. sins Catullum existimat Mamurram sub obscena imagine comparasse ollæ, quæ solo sacra faciat olere !! Doer.

NOTÆ 1 Mentula mechatur] Hoc est, per sint facere quin peccent. Ideo hoc se sperma effundit, et iisdem verbis loco Poëta contra Julium Cæsarem id ita esse affirmat.

proverbio usus videtur, quia ita fuit 2 Hoc est, quod dicunt] Id est, quod ad libidinem in masculos proclivis, est in communi proverbio.

ut per se sola allocutione semen efIpsa olera olla legit] Id est, sine funderet. Simile quidam cum hoc ope aliena olla legit olera;' quia proverbio habent id quod hodie quoolera' conveniunt ollæ.' Pro que vulgo a nostris dicitur, 'per se verbium est contra eos, qui ad scelus messem colligit.' aliquod inclinati sunt, ita ut non pos

CARMEN XCV.

DE SMYRNA CINNÆ POETÆ.

SMYRNA mei Cinnæ nonam post denique messem,

Quam coepta est, nonamque edita post hyemem : Millia cum interea quingenta Hortensius uno

*

5

Smyrna cavas Atacis penitus mittetur ad undas,

Smyrnam incana diu sæcula pervoluent. At Volusi annales

Et laxas scombris sæpe dabunt tunicas.

Smyrna tandem sodalis mei Cinne emissa est in lucem post novem æstates, et post novem hyemes, quam inchoata est, dum interim Hortensius uno consistens in pede ructat quingenta millia carminum. At Smyrna penetrabit usque ad aquas profundas Atracis fluvii. Tempora perpetua Smyrnam Cinnæ volutabunt. Sed Volusii Annales intra urbem ipsam Paduam peribunt, et frequenter præbebunt

1. Zmyrna rectius ex mente Vossii, ad librorum vetustatem, nummos, et inscriptiones provocantis, scribitur; Græci tamen scribunt Euúprny. Vide Verheyk ad Ant. Lib. p. 299.' Doer.—2 In nonnullis vett. hiemen.—3 In Brix. Vilia cum.--4 Hunc versum, qui in omnibus codd. deest, supplevit Parth. ita, In pede stuns fixo carmina ructat hians ; alius ap. Mur, sic, Accipit autumno versuum ab Antimacho.-5 Snyrna cavas Atracis in vulgg. sed, ut observat Heins. nec fluvius est . Atrax, nec prima syll. in Atracis corripitur ; Livin. defendit Atacis, probante Doer. in aliis ap. Mur. Athesis: Smyrna albas Atacis in vet. cod. Heins. ap. Ed. Cant. Zmyrnu cavas harathri in Voss. II. vett. unde ille reponit cavas barathri ; nam, ut addit, non tantum quar. tus hujus Carminis versiculus deest, sed etiam initium quinti, quem, ut ei succurrerent librarii aut intempestivi correctores, e sequenti versu supplere conati sunt.-6 Smyrna incana diu sæcula pervoluit in plerisque Stat. codd. in aliis ejusdem codd. Smyrnam cana diu sæcula pervoluēt, i. e. pervoluent, quod ille probat, laudans Martial. lib. ix. Epigr. 80.2.-7 'Hujus quoque versus

NOTÆ

1 Smyrna mei Cinnæ] Cinnæ Poë. Smyrnam' novem annis compositam ma, quod per totos novem annos ela. fuisse testatur. Poëtæ enim vulgo boraverat, et ‘Smyrnam’ inscripse- anni tempestates, ut ver, hyemem, rat, Catullus commendat, Annalibus messem ponunt pro annis integris : que Hortensii et Volusii longe ante ut videre est hoc loco. ponit. Hunc vero Cinnam in tumul. 5 Atacis (Atracis] mittatur ad undas] tu illo, quem contra Cæsaris inter. Atrax oppidum est et fluvius Thesfectores concitaverat Antonius, occi- saliæ ; de quo Plin. lib. iv. cap. 2. sum fuisse plures existimant.

et 8. 2 Nonamque post hyemem] Id est, 6 Incana sæcula] Annosa et valde novem post annos. Sicut est Horatii præceptum, Nonumque prematur 8 Scombris dabunt tunicas] Involu. in annum.' Quintil, etiam Cinpæ cra et tegumenta ; sic et Martial.

cana.

Parva mei mihi sunt cordi monumenta

At populus tumido gaudeat Antimacho.

10

latas vestes scombris. Pauca scripta mei Cinnæ mihi placent. Turba vero delectetur, quantum voluerit, inflato Antimacho.

reliqua pars in veteribus libris desideratur.' Mur, alii legunt, At Volusi annales Paduain morientur ad ipsam; in Stat. codd. quoque Paduam, at pro eo fuit aliud, quod scribæ ita corruperunt, ut conjecturam facere vanum sit; in Scal. cod. paduam portentur ad ipsam ; unde ille apuam porgentur ad ipsam, ob similitudinem inter t, c, et g in codd. antiquis ; to apuam interpr. pisciculum, quem muria conditum chartis ineptis amicire solebant:in Brix. et aliis, Patavi morientur ad urbem, quod reciperet Mur, si vett. codd. testimonio niteretur; Capuam morientur ad ipsam conj. Passer. Aduam morientur ad ipsum Voss. probante Heins. Aduam enim scribit fluvium esse Galliæ Cisalpinæ, qui ex Alpibus in lacum Larium se exonerat : Gadium portentur ad ipsam Cor. rad.-9 In codd. Stat. sint pro sunt: in omnibus Mur. Voss. et ejusdem Stat. codd. hujus versus abest verbum ultimum ; codd. Petri Victorii et Scal. exhibent monumenta laboris, quod reposuerunt Scal. Ed. anon. Delph. Bip. alii : ex VV. DD. conjecturis, sodalis, et poëtæ, et tribuni, vox sodalis arridet Mu. reto et Doer.

[ocr errors]

NOTÆ (Scombris tunicas dabis molestas.' banum exorsus esset viginti et quae Hoc autem exitium carminibus suis tuor volumina confecit, antequam minantur omnes fere Poëtæ : Per Duces Thebas duceret. " Tumidus sius ; ' Nec scombros metuentia car porro vel ob stylum, vel ob operis mina, nec thus.'

magnitudinem dicitur Catullo, qui 10 Gaudeat Antimacho] Antima videtur Volusium • Antimachi' nochus Grammaticus fuit et Poëta Co. mine appellare ob garrulitatis simililophonius, ut testatur Suidas, cujus tudinem : ut ob poëmatis similitudietiam meminit Quintil. Instit. Orat. nem se Romanum vocavit Callima. lib. x.

Hunc etiam Horatius in Art. chum. Poët. notavit; qui cum bellum The

CARMEN. XCVI.

AD CALVUM DE QUINTILIA.

Si quicquam mutis gratum acceptumque sepulcris

Accidere a nostro, Calve, dolore potest,

O Calve, si aliquid ex mærore nostro potest evenire jucundum vel suave silentibus

NOTÆ

1 Si quicquam] Calvi Poëtæ offici tiliæ puellæ, quam vivam amaverat, um pietatemque in deploranda Quin. præmatura morte, commendat; ait

Quo desiderio veteres renovamus amores,

Atque olim amissas flemus amicitias; Certe non tanto mors immatura dolori est

Quintiliæ, quantum gaudet amore tuo.

5

mortuorum Manibus, dum votis pristinas integramus amicitias, amoresque quondam depositos lugemus ; profecto Quintilia non tam dolet præmaturum obitum suum quam lætutur tuo in se ardore.

3 Quom vel Cum in Ald. Junt. Gryph. Mur. Stat. Græv. aliis ; sed lect. nostram ex codd. et edd. antiquiss. dedit Scal.—4 Atque olim missas in Brix. Ald. Junt. Colin. Gryph. Mur. Stat. Scal. Delph. Græv. Bip. aliis ; sed lect. nostram reposuit Voss. e codd. suis et aliquot Statianis : Vossium secuti sunt Vulp. et Ed. anon.

NOTÆ que, quod si ex dolore nostro, seu ex 5 Mors immatura] Immatura mors jis

quæ hic geruntur, mortuis gratum et acerba dicitur, quæ ante diem fati, aliquid potest accidere, non tantum vel naturæ advenerit. Tribus enim Quintilia doluit de præmatura morte,

ex Servio vita continetur humana : et acerbo interitu suo, quantum læ natura scilicet, fato, fortuna.

Na. tata est, quod tam inipense a Calvo turæ ultra centum et viginti solstiamaretur, qui dolorem etiam suum tiales annos concessum nihil est. FaElegiis testatus est. Hac ipsa de re to vero nonaginta anni, hoc est, tres Propert. lib. 11. Eleg. ultima: ' Hoc Saturni cursus dantur; nisi forte etiam docti confessa est pagina Cal. stellarum aliarum benignitas Saturni vi, Cum caneret miseræ funera Quin superet cursum. Unde illud Hora. tiliæ.' Muta porro sepulcra sumit tii: 'Te Jovis impio Tutela Saturno hic Catullus κατά συνεκδοχήν pro mor refulgens Eripuit, volucris que fati tuis silentibus, seu pro silentio mor-, Tardavit alas.' Ad fortunam seu catuorum, sicut infra Carm. cr. Et sum omnia pertinent, quæ extrinsecus mutum nequicquam alloquerer cine sunt, ad ruinam, incendia, naufragia, rem.'

venena, &c.

CARMEN XCVII.

IN ÆMILIUM.

Non, ita me Di ament, quicquam referre putavi,

Utrumne os an culum olfacerem Æmilio.

Non existimavi aliquid interesse, sic me Superi juvent, an os an nates odorarer

1 In Di ament vocalis non eliditur, sed correpta legitur.--2 Utrum 08 an

NOTÆ 1 Non, ita me Di ament] Æmilium rivalem, quem in amore suo satis feli.

5

Nil immundius hoc, nihiloque immundius illud.

Verum etiam culus mundior et melior :
Nam sine dentibus est. Hoc dentes sesquipedales,

Gingivas vero ploxemi habet veteris :
Præterea rictum, qualem diffissus in æstu

Meientis mulæ cunnus habere solet.
Hic futuit multas, et se facit esse venustum ;

Et non pistrino traditur atque asino ?

10

Æmilio ; nihil enim est sordidius aut spurcius utrisque Æmilii partibus. Immo vero anus ejus est purior, et tersior; caret enim dentibus. Os autem ejus habet dentes unius pedis cum dimidio, et annosæ capsa gingivas.

in omnibus Stat. codd. ut syll. um non elidatur, quod frequens est ap. Catull. Utrumne os an legit Guar. P. quod veram esse vett. codd. scripturam testatus est Muretus: Avant. legi jussit, Utrum os an culum ipse olfacerem.—3 In Stat. codd. Nihilo mundius hoc nobisque immüdius illud ; vel, Mundius hæc nihil est, nobisque immundius illud ; unde Stat. Nihilo mundius hoc nobis quam, ut Nihilo vox sit dissyllaba: in Venett. Brix. Vicent. et Rheg. Mundius hoc nihil est, nobisque immundius illud probante Statio; in Palat. p. Nihil mundius hoc, nobisque immundius illud ; in Commel, illoc pro illud ; in Ald. Junt. Colin. Gryph. Mur. Stat, Henr. Græv. et Vulp. Nil immundius hoc, nihil est immun. dius illo ; sed Vulp. vult, Nil immundius hoc, nihil ore immundius : illo Verum etiam culus mundior et melior. Nostram lect. ex codd. commendat Scal. quem secuti sunt Voss. Cant. Ed. anon. Corrad. Gott. et Bip.–5 Hic dentes ex codd. suis probat Stat.-6 Avant. legi jussit, ploximi ; alii legunt ploxeni, vel ploxini, quod rectius scribi ostendit Voss.—7 In Venett. Brix. Vicent. et omnibus codd. qualem defessus in æstum, improbante Doer, qualem defessus in æstu in Ald. Junt. Colin. Gryph. Mur. Henr. et Græv. Lect.

NOTÆ

cem videbat, zelotypia ductus Poëta mulæ cunnus inversus, quando min. exagitat, ejusque oris fæditatem et git. graveolentiam insectatur.

Qualem] Scilicet rictum. 6 Ploxemi ceteris] Quintil. Instit. 8 Meientis] Id est, mingentis in Orat. lib. I. vocabulum hoc a Catullo æstu, quia tunc laxior solet esse. circa Padum dicit inventum ; quia 9 Hic] Scilicet Æmilius. scilicet Catullus ipse de regione esset Futuit multas] Scilicet mulieres. Transpadana Veronensi : sed tamen Et se facit esse venustum] Id est, quid significet, non aperit. Festus jactat se esse pulchrum : ex eo quod autem ait ploxemum’ veterem esse cum multis rem habeat, postea ex incapsulam; ei ita Æmilii gingivas com

dignatione infert. parabit Catullus capsæ veteri a tineis 10 Et non pistrino traditur] Quasi corrosæ et exesæ.

diceret, dignior esset qui asinum in7 Præterea rictum] Rictus est cum citaret ad versandam pistrini rotam. os apertum tenemus, vel propter ri. Interrogative autem hoc proferri desum, vel aliam ob causam. Horat. bet, et sermo ipse habet mixtam re. • Ergo non satis est risu diducere ric. prehensionem. tum.' Rictus, inquit, Æmilii videtur

« ZurückWeiter »