Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Perge linquere Thespiæ
Rupis Aonios specus,
Lympha quos super irrigat
Frigerans Aganippe:

30
Ac domum dominam voca,
Conjugis cupidam novi,
Mentem amore revinciens,
Ut tenax hedera huc et huc
Arborem implicat errans.

35
Vos item simul integræ
Virgines, quibus advenit
Par dies, agite in modum
Dicite : 0 Hymenæe Hymen,
Hymen o Hymenae:

40
Ut lubentius, audiens
Se citarier ad suum
Munus, huc aditum ferat
Dux bonæ Veneris, boni
Conjugator amoris.

45 igitur, huc accedens perge deserere antra Aonia saxi Thespii, quæ Aganippe unda desuper frigefaciens humectat ; et adduc sponsam appetentem novi mariti in domum ipsius, astringens ejus animum amore, tanquam hedera inhærens, hac illac extensa, arborem innectit. Vos etiam puellæ intactæ, quibus instat similis dies, agedum, canite in numerum, o Hymenæe Hymen, o Hymen Hymenæe. Ut ipse advertens se vocari ad officium suum, huc promtius veniat auctor honesta Veneris,

possent.—29 In omnibus Stat. codd. Nympha, ut est etiam in edd. vett.31 Ad domum in omnibus Stat. codd. in edd. vett. Ac domum. Stat. conj. Ac domus ; Passer, ac domu, pro' e domo,' vel,' ab dono, ut ap. Hor. iv. Od. 5. -34 In edd. vett. hac et hac, quas sequitur Gryph. Mur. et Stat. huc et huc in omnibus Stat. codd.—36 In omnibus Stat, codd. Vosque item ; in Venet. Vos iterum.-38 In quibusdam edd. vett. nondum vel nodum.—41 In edd. vett. Ut l. audiat Se citarier....ferens, Dux, 8c. Marcil. legit et interpungit, Ut l.

NOTÆ 97 Thespiæ] Thespias, oppidum Bæotiæ, Musis sacer, quem Poëtæ Bæotiæ, sive Aoniæ, infra montem fabulantur factum esse Pegasi equi Heliconem conditum, nobilitavit Cu

alati ungula. pido Praxitelis, quem ab eo Glyce 36 Vos item integræ Virgines] Virrium meretrix consecuta dedicavit. gines et pueros adbiberi nuptiis, ex

28 Aonios] Aonia dicta est Bæotia, quibus chorus constabat, quem Dramaxime qua parte montana est; unde ma vocarunt, scribit Hieronymus in Musæ dicuntur · Aonides.'

Cantica Canticorum, et apparet infra 30 Frigerans Aganippe] Fons est in Carmine Nuptiali.

50

Quis Deus magis ah magis
Est petendus amantibus?
Quem colent homines magis
Coelitum ? 0 Hymenæe Hymen,

Hymen o Hymenæe.
Te suis tremulus parens
Invocat: tibi virgines
Zonula soluünt sinus:
Te timens cupida novus

Captat aure maritus.
Tu fero juveni in manus
Floridam ipse puellulam
Matris e gremio suæ

55

et legitimi amoris conciliator. Quis alius Deus magis, ah magis invocandus est amantibus? quem Deorum magis homines venerabuntur? O Hymenæe Hymen, o Hymen Hymenæe. Tremens pater te suis implorat ; virgines tibi cingulo vestes recingunt; nupta ipsa te metuens auscultat attenta aure noros maritos. At tu ipse vernantem virgunculam e sinu matris tradis juveni ardenti in potestatem. O

audiat Se c. a. s. Munus, huc aditum ferat. Dux....amoris, Quis, &c.—45 Conjungator Stat.--46 Quis Deus magis amatis in Venett. Brix. Vicent. et omnibus Stat. codd. Stat. conj. magis a macris, macerrime inquit Marcil. magis optimis Avant. quem secutæ sunt Ald. Gryph. et Mur. magis ac magis Passer, Marcil. et Voss. i. e. magis magisque, parrov kal pârrov. 'In Langobardico charactere nihil omnino & differt a c, et vicissim altera pro altera hic positæ sunt : at illo optimo Gallicano, u macis, scriptum erat, c pro &, ut ver. 68, juncier pro jungier. Scribe igitur magis ah magis. Á semper habet etiam moster liber pro Ah.' Magis ah magis,'* nimis ah nimis,'miser ah miser' veteris elegantiæ sunt. Scal.-47 Expetendus Stat.–51 Te suis Romulus, vel, Remulus in Stat. codd. Te si vis proposuit Avant.--54 Te t. c. novos C. a. maritos in omnibus Stat. codd. et quos vidit Mur. novos et maritos åpxaikas, inquit Stat. pro novus et maritus : idem timens in tenens mutaret. Mur. sić constituit, tibi virgines....sinus ; Te timent : cupida novos Captat aure maritus ;

NOTÆ

52 Tibi virgines Zonula soluünt] 55 Captat maritus (novos...maritos] • Cinxiæ Junonis nomen sanctum ha- Timens, scilicet, ne voto excidat, te bebatur in nuptiis, quod initio conju. cupida aure captat. gii solutio fiebat cinguli, quo nova 56 Tu fero juveni] Ardenti et imnupta erat cincta.'

· Illud autem

patienter amanti. Sic infra Carm. cingulum,' ait Festus, ' factum erat Nuptial. vs. 22. 'Et juveni ardenti ex lana ovis,' quod Herculano nodo castam donare puellam.' vinctum vir solvebat ominis gratia. 58 Matris e gremio] Simulabatur Ovid. "

Castaque fallaci zona rapi virgo ex gremio matris,' aut si cincta manu.

ea non esset, ex proxima necessitu.

re

60

65

Dedis, o Hymenæe Hymen,

Hymen o Hymenæe.
Nil potest sine te Venus,
Fama quod bona comprobet,
Commodi capere : at potest,
Te volente. Quis huic Deo

Compararier ausit?
Nulla quit sine te domus
Liberos dare, nec parens
Stirpe jungier: at potest
Te volente. Quis huic Deo

Compararier ausit?
Quæ tuis careat sacris,
Non queat dare præsides
Terra finibus: at queat,
Te volente. Quis huic Deo

Compararier ausit?
Claustra pandite januæ,
Virgo adest. Viden', ut faces
Splendidas quatiunt comas ?
Sed moraris, abit dies;

Prodeas, nova nupta.

70

* 75

80

Hymenae Hymen, o Hymen Hymenee. Venus nihil boni valet absque te percipere, quod laudet æquus hominum sermo ; sed valet te annuente. Quis Deo isti conferri audeat?. Nulla familia potest absque te legitimos filios edere, nec pater genere devinciri : sed id valet, te favente. Quis Deo isti audeat se conferre? Civitas quæ sucris tuis privata sit, non potest prefectos regionibus suis constituere ; sed possit, te annuente. Quis Deo isti conferri audeat? Laxate obices janua. Presto est nova nupta : an aspicis quomodo tædæ vibrant crines fulgentes? at cunctaris,

antique novos maritus pro novus maritus : Voss. Te te Hymen cupida novus.... maritus ; quem secutus est Vulpius: Bip. sequitur Scal. legentem novos.... maritos åpxačkôs. alii tumens, h. e. libidine turgens, ópywv.-68 Stirpe vincier in Venet. Brix. Vicent. et cod. Scal. ut et in aliis codd. ap. Ed. Cant. In Gallicano scriptum fuit juncier, c pro g, ut modo notabamus. Scal. Vide VV. LL. in ver. 46. lectt. dicier et 'nitier in Ald. et sequent. edd. debentur Avantio.

NOTE

dine, cum ad virum trahebatur, quod videlicet ea res feliciter Romulo ces. serit.

72 Non queat dare præsides] - Præ.

sides' dicti, qui alicujus loci tutelam tenent, vel rectores ab eo quod præ. sunt; hinc præsides hoc loco nonnullis sunt tutores et defensores finium.

Tardat ingenuus pudor,
Quæ tamen magis audiens
Flet, quod ire necesse sit.
Sed moraris, abit dies;
Prodeas, nova nupta.

85
Flere desine. Non tibi, Au-
runculeia, periculum est,
Ne qua foemina pulchrior
Claram ab Oceano diem
Viderit venientem.

90 Talis in vario solet Divitis domini hortulo

Stare flos hyacinthinus. lux præterit ; procedas, o nova nupta. Verecundia modesta remoratur eam, quæ nihilominus magis ac magis audiens plorat, quod oporteat proficisci. At cessas, lux preterit; procedas, o nova nupta. Cessa plorare : minime tibi periculum est, o Aurunculeia, ne aliqua puellu te formosior conspexerit Solem ex Oceano emergentem. Talis esse consuevit fos Hyacinthi in ameno horto heri opulenti. Sed cunctaris, fugit lux ;

81 Tardet in Venett. Brix. Vicent. Rheg. et omnibus Stat. et Scal. codd. qaod Scal. et alii antique dictum esse putant pro Tardat, lect. quam exhibent Ald. Gryph. Mur, et aliæ. Tardet retinuit Scal. eumque secutus est Ed. Bip.-82 Quem in Venett. Brix. Vicent. Rheg. et omnibus Stat. et Scal. codd. quod referunt ad audiens, et audire pudorem' explicant pudori obtemperare ;' at magis pro “nimis' sumunt. 'Legendum sine dubio, Quæ tamen. Error hinc fluxit, quod Gallicanum exemplar, ut conjicimus, sine diphthongo que pro quæ scriptum habuit ; id quod in aliis nobis suboluit.' Scal. Quæ exhibent Gryph. Voss. Græv. Vulp: Quem reposuit Bip.-83 In Stat. codd. quod ire necesse est, ubi vocalis non eliditur.-87 In Mur. vet. cod. et nonnullis Stat. Arunculeia; in aliis Stat. et Scal. Arunculeia ; ' Ita omnino legendum ; media autem syll. exteritur, ut in singulum. Scal. Avantii emendationem Herculeia, receperunt Venet. an. 1500. Ald. Gryph. Mur. et

NOTÆ

86 Aurunculeia] Alii legunt, Arun- mina pulchrior.' culeia, alii, Herculeia : sed Auruncu 89 Clarum ab Oceano] In Oceanum leius alterum est Cottarum cognomen, recipi Solem occidentem, et ex Ocea. ex qua gente hæc Manlii sponsa vi. no emergere orientem putabant Vedetur fuisse. Miratur tamen Scaliger teres; quod idem de Aurora habet ei fuisse nomen Juliæ, quod forsan Virgil. · Oceanum interea surgens adoptione contigit.

Aurora reliquit.' 88 Ne qua fæmina pulchrior] Noster 93 Flos hyacinthinus] Hyacinthum Catullus antiquum morem laudandi florem a Latinis · Vacciniun’ vocari novam nuptam hic diligenter obser. scribit Dioscor. lib. iv. 61. Fabula vat. Hoc enim modo fere ipsi acci- porro Hyacinthi in florem mutati fuse nebant omnes: Nulla te hodie fæ narratur ab Ovid. Met. x.

95

Sed moraris, abit dies :

Prodeas, nova nupta.
Prodeas, nova nupta, sis;
(Jam videtur) et audias
Nostra verba. (Viden'? faces
Aureas quatiunt comas.)

Prodeas, nova nupta.
Non tuus levis in mala
Deditus vir adultera,
Probra turpia persequens,
A tuis teneris volet

Secubare papillis :
Lenta qui velut assitas

100

105

procedas, o nova nupta. Agedum exeas, o nova nupta : (ecce nunc apparet) ut auscultes nostros cantus. ( An cernis, ut tædæ splendentes vibrant flammarum crines?) Exeas, o nova nupta. Non maritus tuus inconstans, propensus in impudicam pellicem, inhonesta consectans cupiet cubare seorsim a tuo jucundo sinu ; qui, ut

Stat. Statius vero conj. Arunculen, vel, Hirculeia.-96 Prodeas, n. n. si Jam in omnibus codd. et edd. vett. probante Avant. sed Scal. mutavit si in sis, i. e. age, agedum, et verba Jam videtur in parenthesi posuit. Vossius pro si reposuit st, ut sit nota silentii. Vide VV. LL. ad Juvenal. Sat. 1. ver. 161. Ed. Delph. 'Sed vereor cum Vulpio, ut hæc particula sine vocalis adjamento syllabam explere possit.' Doer. Hanc Scal. emend. receperunt omnes fere recentiores. In Scal. 1. penes Editorem manu scriptum est, Prodeas, nova nuptu—(sed Jam videtur !) ut audias.-97 Scal. dedit ut pro et. -98 Viden' ut f. in edd. vett. et omnibus Stat. codd. pro quo legendum putavit, Vide, ut faces ; sed lect. nostram in textum recepit.—103 Lectio nostra debetur Guarino P. et probata Marcilio est : in omnibus Stat. codd. Proca turpia persequens ; in alio quodam veteri Precatur pia persequens ; unde Stat. conj. Peccat, aut pia persequens : alii legebant Proqua, i. e. Proca, quod edidit Scal. e vet. libro.

NOTÆ

6

98 Nostra verba] Cantus nempe nostros, seu carmen Fescenninum' procax, et licentiæ plenum.

99 Aureas quatiunt comas] Faustum futuræ felicitatis in conjugio augurium.

101 Non levis] Sensus est: Vir tuus deinceps non erit vagæ Veneris varietate detentus, sed constans, et intra conjugii termiños, a tuis complexibus non alienabitur.

In mala Deditus adultera] Quod nunc dicimus, studere rei alicui.'

Veteres olim dixerunt, studere in aliqua re.' Ita Cato : 'Poëticæ artis honos non erat, si quis in ea re studebat, aut se ad convivia applicabat, grassator vocabatur.'

106 Assitas arbores] Ulmos nempe, vel populos, prope sitas, et juxta plantatas; vel alia vitium pedamenta, quæ sunt quasi mariti vitibus. Unde Horat. Epod. 2. Ergo aut adulta vitium propagine Altas maritat populos.'

« ZurückWeiter »