Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

CARMEN XXXIII.

IN VIBENNIOS.

O FURUM optime balneariorum,
Vibenni pater, et cinæde fili:
Nam dextra pater inquinatiore,
Culo filius est voraciore:
Cur non exilium malasque in oras
Itis? quandoquidem patris rapinæ
Notæ sunt populo, et nates pilosas,
Fili, non potes asse venditare.

5

O tu Vibenni pater maxime furum balneariorum, et tu Vibenni fili impudice: pater enim manus habet inquinatiores ; cur non abitis in exilium in aliquas regiones infelices? Siquidem patris furta manifesta sunt toti plebi.

3 Ex L. Carrionis Antiq. Lect. Comment. 1. 16. patet, h. 1. ita legi in codd. Nam dextra puter est voraciore, Culo filius inquinatiore ; et sic corrigendum putavit Hand. Pro inquinatiore Guy. conj. uncinatiore.

NOTÆ

10 furum optime] Vibennios pa 6 Quandoquidem] Posteaquam, quotrem et filium exagitat, alteri furta, niam; rationem enim assignat, cur alteri nefanda stupra objiciens, pa

discedere debeant. trem dicit callidissimum furandi ma 7 Nates pilosas] Hispidas nates, et gistrum, furacissimumque furum om. minime appetibiles. nium, qui circa balnea versantes, la 8 Fili] Casus est vocativi. vantium se vestes surripere solerept. Non potes venditare] Frequenter, Quod sane Catullus lepide expressitut prius vendere. vocabulo illo, optime, usus, quasi in Asse venditare] Ne minima quidem vitiis bonitas esse possit.

mercede conduci jam ad libidinem 5 Malasque in oras) Sicut dicimus, potes; assem enim hoc loco pro mi. ' in malam horam abi,' quamvis et in nutulo nummo accipere debemus, sicoras legitur absque aspiratione, in in. ut et apud Horat. "Quem si com. felices regiones.

minuas, vilem redigatur ad assem.'

CARMEN XXXIV.

AD DIANAM.

DIANÆ sumus in fide
Puellæ, et pueri integri:

Nos puellæ et pueri incorrupti sumus in tutela Dianæ : nos ergo pueri et puellæ

In Bip. et aliis Inscriptio est, Seculare Carmen ad Dianam ; et sic in Scal. cod. improbante Bentl. qui malit, Hymnus ad Dianam : Avant. legebat Hymnus Dianæ.-1 In edd. vett. sumus in æde: Avant, conj. simul in fide.-3 Hic

NOTÆ Ad Dianam [Sæculare Carmen ad Ludos Sæculares exhibentis, sæpe Dianam] Sæculum spatium annorum faciat.' Primus hos Ludos Valer. centum vocarunt Antiqui, dictum a Publicola fecit post exactos Reges sene, quod longissimum spatium se anno ab urbe condita 243. Secunnescendorum hominum illud puta- di facti sunt ex libris Sibyllinis anno rant, ut Romanorum doctissimus undecimo primi belli Punici, ClauVarro lib. v. de L. L. memoriæ pro dio Pulchro, et L. Junio Bruto Coss. didit. Hinc appellatum constat Car ann. Urbis 501. Quintos Augustus men seculare, quod Ludis Secularibus celebravit Furnio et Syllano Coss. in laudem Apollinis et Dianæ pro De his noster Catullus hic agit, de salute totius imperii Romani cantari quibus etiam tres hymnos lusit Ho. solebat. Dicti sunt autem Ludi Sæ. ratius. Sextos Claudius Cæsar antici. culares, quod uno sæculo, hoc est, patos nec expectato legitimo cencentum annorum spatio semel tantum tum annorum spatio fecit ; quod et a prima origine et præscripto Sibylli- alios sæpe fecisse comperimus. norum versuum fierent. Aliquando Hujus porro Carminis versus est celebrabantur ad Tiberim, sæpius in Glyconius constans spondæo et dooCapitolio, et in his inter alia observa- bus dactylis, sed loco spondæi modo tum est, ut pueri puellæque ingenui iambum, modo trochæum, quarto patrimi ac matrimi tribus continuatis vero quoque versu loco ultimi dacdiebus ac noctibus Carmina et Pæ- tyli spondæum, seu trochæum reanas accinerent, quibus populi Rom. cipit. imperium Dis immortalibus commen 1 Dianæ sumus in fide] In tutela darent. Sacrificabant Apollini bovem Dianæ, quæ eadem est cum Luna album ; Dianæ vero capras albas. Ad nascentium ortus moderante, pueri hos cum Præco populum Ludos invita sunt et puellæ ; unde et Catullo conret, ad eos uti ad ludos venirent dice- cinit Horat. iv. Od. 6. Virginum bat, quos nemo ipsorum antea vidis. primæ, puerique claris Patribus orti, set, nemo esset postmodum visurus. Deliæ tutela Deæ.' Unde illa Vitellii assentatio Claudio

5

Dianam pueri integri,

Puellæque canamus.
O Latonia, maximi
Magna progenies Jovis!
Quam mater prope Deliam

Deposivit olivam;
Montium domina ut fores,
Sylvarumque virentium,
Saltuumque reconditorum,

Amniumque sonantum.
Tu Lucina dolentibus
Juno dicta puerperis:
Tu potens Trivia, et notho es

Dicta lumine Luna.

10

15

incorruptæ celebremus Dianam. O Latonia, claru soboles præpotentis Jovis, tn, quam parens enixa est ad oleam Deliacam, ut esses preses montium, et sylvarum frondentium, et saltuum abditorum, et Aluminum resonantium! Tu Juno Lucina appellata es puerperis laborantibus ; tu magna Hecate, et Luna appellata es lucens

versus debetur Avantio, et receptus est in Ald. 1. deest in codd. et edd. vett. -8 Prisca lectio erat Deposuit ; Petrus Victorius primus docuit legendum

NOTÆ 3 Dianam pueri integri, Puellæque ca habuit Apollinis et Latonæ templum, namus] Ter novem pueri prætextati, quamque alio nomine veteres dixetotidemque virgines, patrimi ac ma runt Ortygiam. trimi, Græca Latinaque voce carmina 8 Deposivit] · Antiqui, Priscianus Dianæ atqne Apollini concinebant lu- ait, “posivi pro posui protulisse indis sæcularibus, ut jam supra vidimus. veniuntur. Plaut. “Nunc apud seHorat. 1. Od. 21. ‘Dianam teneræ questrum vidulum posivimus.' Apul. dicite Virgines, Intonsum pueri di Et cibatum eum apposiverunt.' cite Cynthium, Latonamque supremo 15 Tu potens Trivia] Diana multi. Dilectam penitus Jovi.'

plici nomine dicta, multiplici quoque 5 O Latonia, maximi] Diana dicitur potestate prædita fingebatur, sed inLatonia a matre Latona, quæ, ut tra ter illa omnia nomina et munia, "Tri. dunt fabulæ, ex Jove peperit Dia- via,' eademque “triformis Hecate,' nam et Apollinem.

quod esse diceretur

• Luna Polo, 7 Prope Deliam] De Latonæ partu Diana Solo, Proserpina Averno.''Lu. varii Scriptores varia prodidere : cina’ dicta est, quod adsit parturiencommunior sententia est, Apollinem tibus, et partum in lucem producat. Dianamque uno partu ab ea editos Unde apud Terent. ' Lucina, fer in Delo insula maris Ægæi inter Cy- opem ;' et apud Virgil. “Casta fave cladas eminenti, quæ celeberrimum Lucina, tuus jam regnat Apollo.'

20

Tu cursu, Dea, menstruo
Metiens iter annuum,
Rustica agricolæ bonis

Tecta frugibus exples.
Sis quocumque placet tibi
Sancta nomine, Romulique
Antiquam, ut solita es, bona

Sospites ope gentem.

aliena luce. Tu etiam, o Diva, percurrens viam annuam curriculo menstruo, imples rusticanas domos agricolarum utilibus fructibus. Qualibet appellatione vocari velis, augusta sis ; et serves incolumem, ut consuevisti, faventi præsidio Romuli et Anci populum.

h. l. Deposivit : Avant. legebat Deportavit.22 Lect. nostram servant plurimi codd, unus Stat. habet, Antiqui ; codd. Marcil. Antiquum ; unus Scal. Antique, unde finxerat Ancique, ob similitudinem litt. t et c in membranis, et hæc lect. plurimas edd. invasit.

NOTÆ Unde et Horat. Quæ laborantes sic ea Solis, non suo, fulgore luceat : utero puellas Ter vocata audis, &c. auctor Festus. Juno dicitur a “juvando,' quod puer. 22 Romulique Antiquam (Ancique] peras juvare crederetur.

Romulus et Ancus Romæ Reges fu. Notho es Dicta lumine] Cum Lu erunt. Alter ordine primus, alter na aliena, luce luceat, antiqui mulos quartus : unde eorum Gens dicitur ejus vehiculo dabant; quod ut mulus Populus Romanus. non suo genere, sed equis, creatur,

CARMEN XXXV.

CÆCILIUM INVITAT.

Poetæ tenero, meo sodali,
Velim Cæcilio, papyre, dicas,

O Charta mea, nunties velim Cæcilio Poëtæ suavi amico meo, ut deserens Novi

NOTÆ

1 Poëtæ tenero] Cæcilium Poëtam mo Veronam, ipsi quædam amici cuamicum Catullus accersit Novo Co- juspiam utrique communis consilia

5

Veronam veniat, Novi relinquens
Comi monia, Lariumque littus :
Nam quasdam volo cogitationes
Amici accipiat sui, meique.
Quare, si sapiet, viam vorabit,
Quamvis candida millies puella
Euntem revocet, manusque collo
Ambas injiciens, roget morari:
Quæ nunc, si mihi vera nuntiantur,
Illum deperit impotente amore.
Nam, quo tempore legit inchoatam
Dindymi dominam, ex eo misellæ
Ignes interiorem edunt medullam.
Ignosco tibi Sapphica, puella,

10

15

Comi muros, et Larium Lacum, Veronam adveniut: etenim cupio ut excipiat quædam consilia familiaris sui simul et mei. Itaque si prudens erit, iter avide accelerabit, etsi pulchra puella millies retardet proficiscentem, et utramque manum cervici ejus implicans precetur ipsum remanere: quæ quidem si certa mihi referuntur, jam ipsum amat insano ardore ; ex quo enim legit inceptam Dindymi præsidem, exinde fumma consumit intima viscera infelicis puellæ. Sed parco tibi, o puella,

13 In Brix. et Vicent. legit entheatam Dindymi dominam: Mur, scribit inco

NOTÆ communicaturus. Variis autem tem Latinis dicitur. Larium lacum inteporibus varii fuere Cæcilii, quos in gro libello descripsit elegantissime ter duo celebres a Quintil. memo Paul, Jovius. Littus porro hic sumirantur, alter Rhetor, alter Comicus, tur pro ripa ; nam Littus maris tanStatius dictus, cui primas in Come tum esse putatur a multis, quanquam dia nonnulli tribuunt; sed illi superi- Virgilius de Aluminibus etiam Littus ores tempore fuerunt hoc Cæcilio, dixit. 1. vii. Æneid. “Quique Numici qui Poëta Veronensis fuit, et Catulli Littus arant.' Idemque Æn. viis. amicus.

'viridique in littore conspicitur sus.' 3 Novi Comi mænia] Novum Co. 14 Dindymi dominam] Cæcilius ille mum civitas est Galliæ Cisalpinæ inchoaverat poëma de Cybele Deorum juxta Larium Lacum, a Gallis, Duce matre, cujus sacra in Dindymo PbryBrendo, condita, ut vult Justipus. giæ monte celebrabantur. De qua Strabo lib. v.

16 Sapphica, puella, Musa doctior) 4 Lariumque littus] Lacns Larius, Alii alio modo hunc locum interpreAlpibus vicious, Italis Lago di Como, tantur; bæc recta videtur interpread Comum oppidum, totius Italiæ am tatio, ut dicatur Cæcilii ainica multo plissimus, dictus est a fulicarnm mul. doctior Sappho illa poëtria celebri, titudine ; Adpos epim Græcis, fulica quod illa Phaonem ignarum adoles

« ZurückWeiter »