Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Regna Liburnorum, et fontem superare Timavi;
Unde

per ora novem vasto cum murmure montis
It mare proruptum, et pelago premit arva sonanti;
Hic tamen ille urbem Patavi sedesque locavit

245

245. magno Parrhas. ex v. 55. cum vasto alter Hamb. — 246. proruptum defendit Heinsius hic et alibi. cf. inprimis ad Silium III, 51. Est sane exquisita vox hoc sensu, pro prorumpens. multi præruptum, cf. Cerda. etiam Fragm. Vatic. a pr. m. et ap. Senec. Qu. nat. III, c. 1. quod sane defendi posset.

cf. sup.

105. præreptum Ed. Ven. in mare proruetum Moret. pr. et Franc. - 247. urbes Zulich.

[ocr errors]

intima regna Liburnorum, nam versus interiores recessus habitarunt Liburni, Illyrici populos, tum Istri, hinc Veneti et Euganei, in quorum

sedes Veneti successerant. Spectat autem ad dignitatem orationis poeticæ, ut declarentur regiones non vulgari, sed exquisitiore nomine, v. c. a finibus ac finitimis populis petito: quod si teneas, poetam male a Servio accusatum dices, quod Antenorem Illyricum et Liburniam tenuisse ille dixerit, nec minus male post Corradum a Burmanno defensum ex usu voc. penetrasse , quod h. 1. sit, transiisse. Immo vero a poeta finibus latius constitutis Venetorum ora his ipsis vss. - 243. 4 doctius declaratur, quam nudo nomine geographico. Quod vero tutus, seu incolumis, ad Venetos pervenit, hoc simpliciter ad errorum discrimina rcferam. Potuere tamen et alia esse Antenoris fata, quæ nunc ignorantur. Ita colligo ex Sex. Aurel. Victor. de orig. G. Rom. c. i Quare autem addiderit tutus, suo loco planissime annotavimus in commentatione, quam conscribere coepimus, recognitam ex eo libro, qui inscriptus est de Origine Patavina. (Sic enim locum illum forte constituas ). Tandem

etiam, poetarum more, qui a fini. timis locis clarioribus aut notabilioribus multa designant, (scilicet ut ornatum inde et novarum rerum notionibus suavitatem versibus suis quærant, ) Timavum, quamquam paullo remotiorem fluvium, sed notiorem et veterum forte poetarum usu frequentatum, ad situm eundem declarandum commemorat. Fontem T'imavi superavit Antenor, quatenus classe litora legens ( neque enim aliter, nisi cursu propius ad Illyricum litus servato

mare Adriaticum tuto navigari potest: cf. Liv. X, 2 ) prætervectus erat sinum Tergestinum, in quem Timavus immittitur. Non longe a mari in Carnorum finibus ille inter rupium cavernas compluribus ingentibusque aquarum fontibus erumpit, qui paullo post in unum alveum delati flumen faciunt, quod, ubi vix M. passus emensum est,

lato ostio in mare exit. Fontes olim habiti sunt novem; ex iis prorumpit aqua magno cum fragore : vasto cum murmure montis; statimque in unum flumen collecta maris speciem refert late agros inundantis : It mare proruptum et pelago premit arva sonanti. Latius hæc illustrata v. in Excursu ad h. y. Hie

Teucrorum, et genti nomen dedit, armaque fixit
Troïa ; nunc placida compostus pace quiescit.
Nos, tua progenies, cæli quibus adnuis arcem,
Navibus (infandum) amissis, unius ob iram
Prodimur, atque Italis longe disjungimur oris.

250

sedemque Exc. Burm. 249. Troica tres ap. Burm. cum placida c. p. quieuit Menag. alter.

- 251. Infande duo Burm., (et sic apud Servium legendum : infandum pro infande posuit.) amissis infandum Dorvill. -- 252. Dubitat Burmannus, an aque sit scribendum. Verum etsi non scribitur , subintelligendum tamen : atque ab Italis oris disjungimur, interjacente mari et aliis terris. arvis Leid. unus et Hamb. pr. pro var. lect.

ad mo

tamen, noli hærere ad fontem Ti- secundam comparare vult, parum mavi : sed latius , in oris his lito- conveniret, Antenoris mortem plaris Adriatici, et quidem, cum ad cidam laudare; At si de quietis intimos sinus recessus penetrasset, sedibus, rebus placatis, vita traninter Euganeos, qui tum hæc loca quilla agitur, tum fere res compotenebant, Patavium ille condidit, sitæ memorantur, non ipsi homia et genti nomen dedit; at quale? nes; aut si hoc sit , tum adjectum dicunt Antenoridarum: apud poe- aliquid videas : ad pacem, tas utique; non vero vulgare no- destiam etc. Atque ita etiam in iis men. sed Venetorum nomen, quod ipsis locis fit, quæ h. 1. a Burvulgo veteres ab Henetis Paphla- manno laudantur. Dicendum itagoniæ, quos Antenori viæ socios

que, aut poetam h. I. compositum fuisse aiebant, ductum esse volunt. novo exemplo adhibuisse, ut et armaque fixit Troia, pace sc. et voc. quiescere, pro, vitam quiete tranquillo otio parto; quod suavi exigere; quiescit rebus compositis, rerum imagine reddidit, petita illa adeoque et ipse compositus; aut ab iis, qui militia missi arma sus- manendum in priore significatu : penderent et figerent. cf. Pompon. ut a Venere interpositum hoc sit, Sab. ad h. 1. Nunc placida com- tranquillitatem Antenori ad extrepostus pace quiescit : quo sensu mam usque vitam contigisse. Ila hæc dicta sint, dubitare licet; aut

pace pro morte. enim de morte aut de otio et tran- 250—253. Argumentatur Venus quillitate, qua Antenor reliquam ab exemplo simili. Magno autem vitam exegit , accipi potest ; in cum artificio se ipsam facit unam utroque tamen duri aliquid inest. ex Trojanis , qui injuriam tulerint: Sane componi absolute mortui di- Nos, tua progenies , quibus annuis cuntur,

et iidem quiescere. inf. IX, arcem coeli, h. l. coelum, promittis 445 placidaque ibi demum morte Æneam post mortem inter deos iri quievit. VI, 321 Sedibus ut saltem relatum. cf. mox v. 259. Callide et placidis in morte quiescam. Vene- invidiose etiam illa : unius ob iram ris tamen consilio , dum Æneæ ca- sc. Junonis, et navibus a. pro naJamitatibus Antenoris fortunam vium parte et prodimur, per frau

Hic pietatis honos ? sic nos in sceptra reponis ?

Olli subridens hominum sator atque deorum
Voltu, quo coelum tempestatesque serenat,
Oscula libavit natæ; dehinc talia fatur:
Parce metu, Cytherea; manent immota tuorum
Fata tibi; cernes urbem et promissa Lavini

2.53

253. in regna pro var. lect. Hamb. sec. et Oudart. - 255. tempestatemque Bigot. 256. dein tert. Goth. — 257. Cytherea. Mirum ex sá Kúfupce, Kutópsia, factum esse Kufépeide, etiam Kutspric. Itaque aliam originem vocis petunt grammatici dró Toû xsú Jav pòv špov s. épata apud Hesych. et Etymolog. In utroque Hesiodi versus est, qui laudatur Theog. 198., non Homeri. — 258. et in al. deest, monente G. Fabricio, conterraneo nostro , quem sequutus est Cuningamus. Lavini scripsi v. ad vs. 2.

[ocr errors][ocr errors]

locus,

[ocr errors]

des perdimur, per insidias Junonis calamitatibus vexamur. - 253. Pietatis, qua Æneas insignis. At ipsa suam personam interponens : hæc pietatis et amoris erga te præmia? in sceptra, in promissum Italiæ

regnum, cum Trojano exciderat , reponis, pro vulgari, restituis. 254–296. Sequitur nobilissimus

in
quo

sub vaticinii specie, arte non improbabili, explicantur Romæ origines, incrementa splendorque imperii Augusti.

254 — 256. Aliter hæc Virgilius adstruxit , quam Homerus sua, cum Thetidi annueret Jupiter Iliada a, 517 sqq. in quibus Jovis majestas augustior. At hic placidi , puesaizbou, Jovis suavis imago. Osculum Veneris ori impressum ex Iliad. «, 372 poetæ in mentem venisse videtur, ubi Dione mater Venerem amplectitur. In singulis tamen observa decorem. Vs. 254 secundum Ennium : Olli respondet rex Albai longai et alia. subridens, usidawy. In v. 255 Ennium ante oculos fuisse notat Servius : Jupia

ter hic risit; tempestatesque serene Riserunt omnes risu Jovis omnipotentis. Sed Ennius, utut oratio horrida sit, multo vividius rem expressit: Ridet Jupiter; et tempestates arrident. Apud Gudium Insc. p. V, n. 3 Jovi Opt. Max. Serenatori legitur. Oscula libare potest sane cum Salmasio post Servium accipi, os alterius leviter labiis suis perstringere; sed si libare, delibare, summo ore carpe. re, pro osculum, basium, sumere , eripere, accipias, poeticæ dictionis genio et carminis dignitati consules. libare, ( ut XII, 434 Summa per galeam delibans oscula ) oscula, libando, leviter attingendo, sumere; ut in illis, amnem , fluvium, libare. Natæ cum energia adjectum, licet jam olli antecessisset; ut revocaretur in animum persona ejus, de quo agitur. Itan semper fere Homerus : Ta do "Extope et al. Non videbat hoc Ser. vius.

257 260. Parce metui, parce metuere, noliquideo to dedooxével. Cernes urbem ; sentis quam sveppas.

[ocr errors][ocr errors]

Mania, sublimemque feres ad sidera cæli
Magnanimum Ænean; neque me sententia vertit. 260
Hic (tibi fabor enim, quando hæc te cura remordet,
Longius et volvens fatorum arcana movebo)
Bellum ingens geret Italia, populosque ferocis
Contundet; moresque viris et monia ponet :

260. vèrtet Rottend. sec. Moret. sec. - 261. Antiquæ edd. jungunt fere : Hic tibi. Ex Græv. notat Burm. Hinc (Tibi f. enim) q. Duo hinc. quando te hæc Menag. alt. — 262. evolvens Hamb. pr. Paris. a pr. m. Dorvill. Ed. Ven. uti Waddel. Animadv. Crit. p. 10. emendarat; et sane de temporum historiis commode To evolvi. Sed non bene copula desideretur; et epicæ orationi accomodatissimum : movebo vovlens longius , pro petam, repetam. Hoc fere Ge. II, 295 Æsculus immota manet multosque nepotes, Multa virum volvens durando sæcula vincit, et sic alibi volvens simili sensu : Tum genitor veterum volvens monumenta virorum - ait Æn. IV, 102. ac volvens Parrhas. Sed et v. etiam fragm. Vatic. monebo ed. Dan. et quæ eam sequuntur. decebo Puget. et un. Guelf. in Exc. Cort.— 264. morsit expressum. Mox manent pro neamus, male de generosa animi exile sunt. — 259. Propter v. 250. indole accipiunt; est fortis, anicæli quibus annuis arcem. Bene mosus, ex μεγάθυμος, μεγαλήτωρ, addidit feres, ut gratius esset, Méza oporém, quæ omnia ad belliquod per ipsam fieret, monente cam virtutem referenda. Servio. Recipietur utique olim 262 — 266. Quandoquidem hæc Æneas inter deos Æn. XII, 794 cura te mordet , cruciat, rem tibi Indigetem Æneam scis ipsa, et

exponam et longius volvens fatoscire fateris, Deberi coelo fatisque rum arcana movebo, h. e. fata alad sidera tolli. Utrumque ex Ennio tius repetam. Usum Toũ movere I Annal. Unus erit, quem tu tolles exemplis bene declaravit Bentlei. ad cærula coeli Templa; qui ver- ad Horat. III, Carm. 7, 20. Ratio sus non ex Veneris, ut Columna in eo inest, quod quæ éxpépoucev, putat ad e. I. p. 34, sed ex Martis

proferimus , promimus , manioratione servatus est. Docent hoc festa facimus, declaramus, prosequiorum poetarum loca, qui prie movere dici possumus. longius Ennium ante oculos habuerunt, volvens, evolvens, repetens. Præinprimis Ovidii Fast. II, 487, ubi clare autem poeta e Jovis persona Mars ad Jovem : Redde patri na- fata Æneæ et posterorum potiora tum ( Ròmulum )

Unus erit,

recenset. Ad totum locum cf. Exc. quem tu tolles in cærula coeli, ( quæ III ad lib. XII, 189. -- 263. Italia, ipsa lectio ex Ennio tuenda ). Tu in Italia, more Græcorum adoptato. mihi dixisti. Sint rata dicta Jovis. a Virgilio et hinc ab aliis. populos, Adde Met. XIV, 813 sqq. — 260. viros, feroces contundet. vides Neque me sententia vertit. ad v. prælia cum Rutulis et Etruscis per 237 quæ te g. sententia vertit? Ce- victoriam declarari. - 264. Itoterum magnanimus, ut semel mo- resque viris et menia ponet, ur

265

[ocr errors]

Tertia dum Latio regnantem viderit æstas,
Ternaque transierint Rutulis hiberna subactis.
At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo

Additur (Ilus erat, dum res stetit Ilia regno),
Triginta magnos volvendis mensibus orbis
Imperio explebit, regnumque ab sede Lavini
Transferet, et longam multa vi muniet Albam.
Hic jam ter centura totos regnabitur annos

270

tesque Zulich. mænia condet Oudart. et Hamb. pr. pro var. lect. a glossatoris manu.

- 266. transicrant qu Moret. cum alter Hamb. — 267. Iulus Exc. Burm. sed Iulo defendit etiam Rufin. de Schem. Lex. pag. 33 ap. Burmann. quoi fragm. Vatic.268. Versus suspectus. aut totus incertus, aut suppletus post additur.v. Excurs. VIII ad h. v. Erat tamen versus in codd. jam tempore Auctoris de progenie Augusti, qui vs. 267.268. recitat.—269. annos Longob. Pierii, sollenni lapsu.-270.ab s. Heins.e Me. dic. et al. adde Rom. antea: a s. Sprot. et Parrhas. a sede Latini. Ceterum si Lavinium unice verum est, cf. sup. ad v. 2, scribendum hic et v. 258 Lavini. — 271. magna vi Zulich. ut et alibi. v. Burm. vi multa Oudart. et sic alii ap. Pier. muniet urbem sec. Hamb.

272. tercentos Montalb. et Ven. trescentum fragm. Moret. Hinc Serv. et MS. Bersmanni, quos sequitur Cuningamus; et sic aliquot Heinsiani ; hoc bem condet Lavinium et novum verba accipias, nihil definit poeta, imperium fundabit legibus, (leges sed Ascanium XXX annos esse ponet, vonio detuoki,) per illud trien

regnaturum, et in hoc regni temnium, quo regnum tenebit. Hæc pore urbem novam conditurum ornat :

265. Tertia dum h. e. ait. Prius tamen illud cum poetæ donec. terna hiberna, pro hiber- rationibus convenit: cf. inf. VIII, norum temporibus h. e. per tres 42, 47, 48. orbes , annos, magnos, hiemes, tres annos. - 266. Rutu- longos, ut alibi, epitheto ex nalis subactis, Turno victo ac cæso. tura anni depromto , quatenus

267. Inter Trojanos , dum Tro- plurium mensium spatia in se janum regnum fuit incolume, Ilus comprehendit. Argutatur Macrob. dicebatur.

regno,

sub regibus; at in Somn. Scip. II, 11 et Serv. cum nunc eversa Troja, Julus dici coe- aliis interpretibus in h. v. In Ecl. pit. Sed v. Excurs. ad h. v.

magni menses vim habere 269 – 271. Trigesimo regni possunt ex reliqua oratione. volanno. Ascanius Albam Longam vendis mensibus, qui volvuntur, condidisse, sedemque regni a La- volvunt se. muniet exquisitius vinio in novam urbem transtulisse quam extruet. multa vi, magnis traditur. Quod si is verborum opibus, magno hominum rerumsensus esse debet, antique locutus

que apparatu; at Burm. contendit est poeta pro : Ascanius XXX

esse , magno impetu , animi ardoannos imperio explebit , cum regnum transferet. Si tamen ad com- 272. 273. Per CCC annos reges

rationem grammaticam e Trojana stirpe: Albæ Lodgæ esse

[ocr errors]

IV,

re, studio

munem

« ZurückWeiter »