Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Impulerit; tantæne animis cælestibus iræ!

Urbs antiqua fuit; Tyrii tenuere coloni; Carthago, Italiam contra Tiberinaque longe Ostia, dives opum, studiisque asperrima belli: Quain Juno fertur terris magis omnibus unam

15

11. Impulerat Rom. cum aliis ap. Heins. ad v. 4. 12. Cur Tyrü t. coloni parenthesi includantur, non video. Est enim ea poetica forma, ut absoluta enuntiatione dicatur, quod in prosa esset, urbs fuit, quam T. c. tenuere, habitarunt. 13. Kartago Medic. cum multis aliis : item Goth. sec. Alii Cartago, ut et apud alios. Tiberina omnes h. I., cum alias tantopere varient libri in scriptura. Hostia Mediceus. it. Goth. pr. et tert. pro corrupta sequiorum sæculorum scriptura. — 15. Hanc Bigot. fertur terram Sprotianus pro var. lect. una Parrahs.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

te divina, h. e. ipsa Junone. Subjicitur pro explicatione : quidve dolens impulerit dea virum (exquisite, h. e. coegerit) tot casus volvere , h. e. ut subiret, adiret. Quæ enim gravia, difficilia et molesta sunt, et quæ magna cum difficultate movemus,

machinamur, molimur, perficimus, ea volvi poetis dicuntur, nunc et ea, quæ tolerantur.

12. A Junonis odiis orditur , quippe per quæ objectæ sunt difficultates, quibus ab Italiæ aditu averteretur Æneas. Exponuntur odii caussæ : quæ lectorem rerum Trojanarum haud prorsus rudem studio legendinescio quo imbuunt. Cur a Carthagine initium narrandi faciat poeta, v. mox ad v. 34. Urbs fuit, quoniam illa tum erat eversa, a Tyriis condita et habitata. antiqua , non tam quoniam nova Carthago deducta nuper a Cæsare colonia erat , ut fere interpretes; sed quoniam antiqua origo inprimis in urbium laude memoratur. inf. II , 363 de Troja : Urbs antiqua ruit. et de Italia : Terra antiqua , potens.

13. 14, Longe, procul sita,

magno interjecto mari, ex adverso Italiæ et quidem Romæ , quam per Tiberim designari puto. studiisque asperrima belli , graviter dictum pro : dedita, vacans siudiis belli : quod asperum dici solet; tum poetis studium dicitur asperum, tandemque urbs aspera studiis belli. Virtus bellica a poetis per

iram exprimitur ejusque attributa. Exasperatur autem is , qui offenditur et ad iram provocatur. Itaque asper, Tpexus, modo iratus, vehemens, ferus , ferox, sævus ,

2

[ocr errors]

modo fortis , bellicosus, modo acer, ardens, concitatus, flagrans, ut h. I. Similiter acres iracundi , calidi, &popeis, mox strenui, a partixoi, tum vehementes, devoi, et sic fortes. Semel monuisse expedit ad poeticam orationem, quam inprimis perspectam esse volumus, declarandam.

15. Quam Juno fertur unam omnium maxime amasse , etiam Samo prætulisse, in qua antiquissima et celeberrima Junonis religio erat. De templo Junonis Sac miæ v. Herodot. III, 60. Carthagine sub Uraniæ nomine h. e.

>

2

ea apo

Posthabita coluisse Samo; hic illius arma,
Hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse,
Si
qua

fata sinant, jam tum tenditque fovetque.

16. Ad hiatum in hoc versu impugnandum neminem video quicquam attulisse, ut mirum sit, cur ad alios offenderint. — 17. regni Goth. pr. - · 18. Sinunt

sed qua

currus

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

pellatione, quæ græce ita reddi pressisse memorantur coelestem posset, Juno fuit culta , aut coli suam deam: cf. Apuleius; Met. VI, credita. Nam comparatio illa deo- 6. Porro arma Junoni tribuuntur, rum apud exteras gentes coli so- non, quatenus inter reliquos deos litorum parum docte a Græcis et deasque armata præliis ante TroRomanis facta est : ita ab aliis jam interfuit, ut Iliad. v, 70, et Æn. hæc ipsa Ponorum dea cum Ve- II, 614, Juno ferro accincta : denere comparata est. vid. Selden. bent enim arma h. I. esse aliquod de Diis Syris, Synt. II, c. 2. proprium ac perpetuum ; 16. Hic illius arma ,

hic

tenus dea, deorum more , qui fuit, ducta, puto, rei imago ab curru incedunt; nisi insigniore antiquis heroibus , qui curribus aliquo modo de Junone armata vecti ad pugnam egrediebantur, cogitandum est, qualis'Hpc órdooreduces autem eos in loco tecto uía fuit Elide culta , Lycophr. collocabant ac reponebant. Cass. 610. 858, et iaaid h. e. Iliad. I, 441..!, 194 : traducta curru vecta Olympiæ ap. Pausan. illa , ut alia, ad deos, quibus cur- V, 15 p. 414. Hasta ei quodam rus sui essent, qui in iis locis , modo propria fuit, etiam ex Laque potissimum frequentarent dii tinorum religione. Nota Sabinoet colerent, quorumve tutelam illi rum Juno Curitis. cf. Cerda. Sed haberent, reponerentur. Pro tali- optime Servius : Sic autem esse bus locis habentur poetis ex urbes etiam in sacris Tiburtibus constat , eaque templa, quæ celebriore ali- ubi sic precantur : Juno curulis, qua religione eminent. Egregius tuo curru clipeoque tuere hanc in rem locus Iliad. v, 21 sqq. curiæ vernulas sane. Ad tutela de Ægis Neptuno sacris. Junonis quoque notionem currum et arma autem currus e nobili Homeri loco h. 1. spectare, suspicatur Mits-, Iliad. ¢, 720 sqq. ( adde Odyss. e. cherlich. ad Horat. I, Carm. 3o. 381) notus est. Burmannus laudat pr. Locum nostri poetæ expressit Val. Flacc. V. 184, ubi Argonautis Ovidius, Fast. VI, 45, Pæniteat , Phasin ingressis, simul æthere ple- quod non fovi Carthaginis arces,

corusco Pallas, et alipedum Quum mea sint illo currus et arma Juno juga sistit equorum, tanquam

loco. dii iis studentes ac præsentes.

17. 18. Carthagine, Romæ æmuPoetica tamen potius quam vera la, præclare utitur poeta h. I.; ut descriptione uti videri debet poe- ea urbs regnum gentium , caput ta. Nam Carthaginienses, non imperii terrarum, sit, Juuo jam currui, sed leoni insidentem, ex- tum, prisca illa Æneæ ætate,

meos

na

ante

20

quæ

ар.

:

Si qua

Progeniem sed enim Trojano a sanguine duci
Audierat, Tyrias olim quæ verteret arces;
Hinc populum, late regem, belloque superbum,
Venturum excidio Lybiæ; sic volvere Parcas.
Id metuens, veterisque memor Saturnia belli,
Medic. a m. pr. et pr. Moret. sinent editi quidam et Goth. tert. si Zulich.
intendit Puget. et Parrhas. a pr. m. quæ varietas et alibi occurrit. cf. Burm. favet-
que tres ap. Burm. vovet conj. Heumanni. y. Not. 19. Trojano sanguine, sine a
Moret. pr. et Leid. sed v. Heins. Judicium de hoc versu obscurum Quinctiliani
Inst. IX, 3, 14. ubi v. Interpp. — 20. quæ everteret duo Burm. alii

ap

Pier. ut et alibi variatur. averterat tert. Rottend. quum verteret Puget.

- 21. Hic Schol. Cruqu. ad Horatium Epod. 5. Si hunc populum legere liceret, reprehensioni inanis repetitionis nullus locus foret.

: -- 22. Libyes ed. Ven.

23. Expressit Valer. Fl. 1, 509. hoc metuens, et ne qua foret manus invida nato. Ceterum non Romam conditam, tendit, conten- parant ευρωκρείων Homericum et dit, allaborat, operam dat, fovet- súpuuéday: cf. inf. I, 235, Hinc fore que, pro vulgari, studet; fovet ductores , revocato a sanguine Teuhoc, hanc rem , hoc consilium, cri, Qui mare ,

qui terras omni animo et cogitatione.

ditione tenerent.— bello superbum, ratione.

exquisitius quam potentem, fero19 22. Enimvero e Trojana cem, utpote victorem, xudiówita , stirpe ortum habituram esse acce- semel de hoc usu vocis apud poeperat gentem, (progeniem dixit) tas monemus. Libya nunc plenius, quæ Carthaginem aliquando esset pro Carthagine in ea Africæ parte eversura. Populum enim , ab ea sita : venturum duplici modo pogente oriturum, ad exscindendam test accipi : vel proventurum, ori. Carthaginem in Africam copias turunn, futurum; vel, quod præsuas esse trajecturum. Si ita expo- fero , venturum exitio , ad exitium, sueris , poetam forte aliqua ex ut auxilio, subsidio. v. Burm. Auparte a reprehensione inanis tau- dierat Parcas sic volvere sive fila tologiæ liberes, nec Cerdæ ( ad sua nere et cum iis fata, επικλώσαι, lib. X, 213. 214), nec P. Angelii sive hæc' moliri, machinari : hoc Bargai subtilitate indigeas , in alterum verius. Epp. Clar. Viror. lib. I. pag. 85 23.

29. Veteris belli , paullo (Lugd. 1561), qui, ut ne eadem ante gesti , ut velus et antiquus res bis dicta esset, explicabat : interdum. v. Burm. prima, priventurum , futurum, et evasurum mum, prius. Argis pro Argivis. late regem ab excidio Libyæ. Jam

Versus 25 28. in parenthesi expende rationem poeticam. Hinc, esse positos puta. Id metuens , et ex hac progenie, posteritate Tro- helli memor, arcebat Troas. Quum janorum. Minus bene revoces ad autem alias caussas interposuisset, sanguinem Trojanum. populum iniquum Paridis judicium , quo late regnantem, v.

Junonis forma inferior pronuntiata Burm. ad Petron. c. 82 exu. Gom- fuerat, et Ganymedis raptum ,

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

late regem, pro

Prima quod ad Trojam pro caris gesserat Argis.

.
Nec dum etiam caussa irarum sævique dolores
Exciderant animo; manet alta mente repostum
Judicium Paridis, spretæque injuria formæ,
Et genus invisum, et rapti Ganymedis honores:
His adcensa super, jactatos æquore toto
Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli,

30

28. raptis

dubito Maronem fuisse sublaturum versus 23. 24. - 24. Agris Medic. gesserit Moret. qu. prima Jortin ( Tracts T. II p. 177) reddit : princeps, dux.

25. necdum jam fragm. Moret. sævique labores Pierii Longob. cum aliquot aliis ex vulgari permutatione. sed dolores proprie irarum inprimis muliebrium. cf. Burm. - 26. Exciderent unus Leid. in inter alta et mente jam Pierius sustulerat. Rom. —

genus invisum ad solam Priami progeniem referre malebat aliquis: nescio quo cum fructu. – 30. atque aliquot in codd. abest. v. Pierium. Achilli Medic. aliique ap. Pier. et Heins., quem vide hic et ad 120 et ad Ecl. VIII, 70. sive quod veteres,

grammatica nondum satis constituta, ita flexerunt, sive ex Achileus, pro Achillei, quod verisimilius ; nisi sic scribendum erat. Erat vir doctus , qui hunc versum pro spurio habebat. Mox v. 41 Oilei in Med. est Oili. Inf. 220 est Oronti. Dam ab Achilles frustra ducere id Grammaticos puto. Vulgo h. 1. Achillis.

et caus

addit v. 29 His accensa super, su- Caussa duplex iræ : rapto Ganyper cetera, insuper, etiam his sibi mede dolebam : Forma quoque Idæo factis injuriis inflammata , arcebat judice victa mea est. Geterum verTroas. Aliorum interpretum ratio, sus est ex ornatissimis. -- 27. spreut id metuens cum antec. audierat

injuria formæ adjectum ad dejungas, orationem efficit elumbem clarandum judicii indolem. spreta etlanguidam. Anacoluthum agnos- forma , est Junonis pulchritudo cere satius esset , sed necesse non pulchritudini Veneris posthabita ; est, alioqui possit poeta videri et, quandoquidem id cum Junonis mutasse structuram paullo durius; injuria factum, hoc plenius : sprecum pergendum esset : id metuens formæ injuria. — 28. Genus in. Juno et memor belli

visum, propter Dardanum, Jovis sarum etc.—24. prima, prius, et Electræ , pellicis, filiæ Atlantis, olim. v. ad v. 1. a Jortino Tracts

filium , a quo Trojani ducunt oriTo. II p. 172. redditur : princeps. ginem. Serv. v. Exc. VI ad lib. III. dux. -- 26. Manet repostum pro rapti ( v. Æn. V, 255) Ganymedis vulgari, est repositum in animo honores, ministerium poculorum, alte, profunde. Comparanda au- ad quod Ganymedes raptus a Jove tem cum his Homerica Il. «, 25

receptus est, remota Hebe, Serv. 30. Formam adumbravit Sta

29

33. His accensa super, tius Theb. I, 246, ubi Jupiter : insuper. ut sit junctura : Id meneque enim arcano de pectore fal

memorque

et insuper lax Tantalus et sævæ periit injuria

arcebat. v. ad v. 25. mensæ. Hinc Ovid. Fastor. VI 43 reliquias Danaum, a Danais et ab

[ocr errors]

tuens

his accensa,

Arcebat longe Latio; multosque per annos
Irrabant acti fatis maria omnia circum.
Tantæ molis erat Romanam condere gentem.

Vix e conspectu Siculæ telluris in altum
Vela dabant, læti et spumas salis ære ruebant;
Quum Juno, æternum servans sub pectore volnus,
Hæc secum: Mene incepto desistere victam,
Nec
posse

Italia Teucrorum avertere regem?

35

[ocr errors]

35. salis in Medic. supra adscriptum, aberat, ut esset hiatus. Sed et X, 214 campos salis ære secabant. Minus bene interpungebatur: Vela dabant læti, ita alterum membrum jejunum erat — 36. in pectore Zulich. ex glossa. aut in ex alio ordine, qualis in Dorvill. servans æternum. - 38. Nec possum Rottend. sec. non posse

[ocr errors]

Achille relictos Trojanos; qui Neptuno excitata naufragus enaAchivorum manus effugerant. Mox tat. Quod ibi Neptunus facit, trimultos annos h. e. septem. v. Exc. butum h. I. Æolo, quodque LeuII ad lib. III. — 32. acti fatis. non cothea, hic Neptuno. cf. Macrob. tam, quoniam hoc Junonis odium Sat. V, 2. In Homero tamen major fatale erat, ut Serv.; Sed potius, rerum varietas narrationisque suaquoniam hi ipsi Trojanorum er- vitas. rores fatales erant.

33. molis, 35. Vela dabant. cum per epexemolitionis, difficultatis. In prosa: gesin hoc vellet explicare, saltem Tam difficile erat, ut Trojani in verbis erat ornandum, cum senLatium pervenirent, ibique stirpis, tentia eadem maneret; itaque spue qua Romani orituri essent, auc- mas salis, áruns, maris; occurrit tores fierent. His verbis declaratur et alibi. ære, ærata navi, ( nec a poeta, carminis argumentum

modo rostra ærata sed et puppes haud alienum esse a Romanis, sed æratæ et æreæ , ut Æn. V, 198 ) ad eorum origines spectare. ruebant, secabant, ut terra ruitur

35. Hic, ut in Odyssea, in me- sulco facto, eruitur, læti , alacres, dias res abripitur lector. Quomodo Italiæ, laborum metæ, nunc tanenim e Sicilia solverit Æneas, qui dem propiores, a pótupor, cf. II, tum classe in Italiam tendebat, in- 394. 395. Serv. Habuit forte poeta fra videbimus sub finem libri III. ante oculos versum 269 Odyss. &, Sed tempestate mox orta a cursu γηθόσυνος δ' ερω πέτασιστία διος avertitur et ad litus Africæ, tan- Οδυσσεύς. tum non naufragio facto, ejicitur. 36 – 38. Æternum volnus, qui Rerum autem ordinem ipsamque v. 25 sævi dolores: i. e. ira. ita gr. adeo dictionem ad Homeri exem- Enxos. Adumbrata autem Junonis plum instituit Odyss. 4, ubi Ulys- indignatio ex Odyss. &, 281 sqq., ses ex Calypsus insula Ithacam ubi similis oratio Neptuni. Hinc petens, cum jam Phæaciam in nullus fere est poeta, qui non eunconspectu haberet, tempestate a dem ad modum iram alicujus dei

« ZurückWeiter »