Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Cui pendere sua patereris in arbore poma.

Tityrus hinc aberat. Ipsæ te, Tityre, pinus, 40 Ipsi te fontes, ipsa hæc arbusta, vocabant,

TITYRUS.

Quid facerem ? neque servitio me exire licebat,
Nec tam præsentis alibi cognoscere divos.
Hic illum vidi juvenem, Melibæe, quotannis

Bis senos cui nostra dies altaria fumant.
45 Hic mihi responsum primus dedit ille petenti ;

Pascite, ut ante, boves, pueri; submittite tauros.

MELIBEUS.

Fortunate senex, ergo tua rura manebunt !
Et tibi magna satis; quamvis lapis omnia nudus
Limosoque palus obducat pascua junco.

sem.

41 Quid facerem ? necessario mihi Ro pungi et exponi possunt. Aut ut nova senmam proficiscendum erat, nulla Amaryllidis tentia fiat: Quamvis--obducat pascua junco : querelarum ratione habita, cum neque liber- Non (tamen) insueta g. Aut ut cum antatem recuperare alibi, neque tam præsentes tecedenti jungas: 'et tibi magna satis, quamh. propitios, faventes (v. Cerda) deos, tam vis lapi - junco.

Non i. ut sit sensus : præsens eorum beneficium, alibi experiri pos- manebunt tua pascua, satis tibi magna,

43. Hac in urbe herum meum vidi, quamvis lapis et palus omnia obducat. Jam tam munificum et lenem, ut eum pro deo co- hoc duplici potest modo dictum esse, aut ut lere decreverim. Dicia hæc esse respectu ager ille Tityri saxosus et palustris sit; aut ut ad Cæsarem Octavianum habito, dubitari vix inter aliorum agros saxosos et palustres pascua potest. Ei se menstruis sacris litare velle Tityrus habeat satis bona et tolerabilia. Hoc ait. cf. v. 7. 8. fumant pro fumabunt. 45, præferam, ut neglectum culturæ agrorum.coHic, cum Romæ essem, primum tuli respon- Ionis suis ereporum ea res arguat. Scilicet sum illud, h. facultas nobis data est, ut nos baud dubie hæc dicta sunt cum respectu forpueri, vernæ, servi, libere pasceremus et tunæ istorum temporum. Prioribus dominis tauros submitteremus. Color similis car- erepti agri a veteranis male culti sentibus horminis Agathiæ Aanalect. Brunck. Tom. III. rebant, lacunis et paludibus erant obducti: id p. 46, n. xxxvii. Responsum non nunc eo quod multo magis ita se habere debuit in sensu, quo oracula, hinc jussa dicuntur: nec agris ad Mincium fl. sitis, cujus et stagnatione tam magnifice, quam apud Horat. C. S. 55. et frequenti exundatione paludes facile exJam Scythæ responsa petunt : sed simpl. re- istere poterant; erant autem Maronis agri a spondit petenti, annuit. Submittite tauros. clivo inde collis ad eum fluvium siti, quibus Sulmittere est alere ad gregem supplendum; adjacere debuere alii endem situ eademque nam subjunguntur reliquis et aggregantur ii conditione: Ecl. IX. 7. VI. 12. Ge. III. 14. tauri, quibus grex suppletur. Ge. III. 73. 15. II. 198. 199. Æn. X. 205. 206. Nunc quos in spem stalues submittere gentis. cf. 159. igitur Melibæus pergit v. 50. comparare suam Sulmittere enim esse mittere in alterius lo- calamitatem : cum, inquit, a meis agris diseum, supplere, dubitandum plane non est. cedendum mihi sit: neque, ex partu male afAn dictum esse possit pro tauros admittere, fectas capellas conveniente pabulo refcere, dubitare licet.

neque, cum mihi illæ, qua sors dabit, agen47 Ergo tua rura manelunt tibi, non eri- die sint, satis cavere iis possum, ne in greges pieptur, et ea quidem satis magna, ad pas- contagio, quod malum h. noxium dicitur, taccenda armenta. Qua sequuntur varie inter- tos, aut in infecta supta incidant.

Sic etiam

50 Non insueta gravis tentabunt pabula fetas;

Nec mala vicini pecoris contagia lædent.
Fortunate

senex,

hic inter Alumina nota Et fontis sacros frigus captabis opacum.

Hinc, tibi, quæ semper vicino ab limite sæpes 55 Hyblæis apibus florem depasta salicti,

Sæpe levi somnum suadebit inire susurro.
Hinc aita sub rupe canet frondator ad auras;
Nec tamen interea raucæ, tua cura, palumbes,
Nec gemere aëria cessabit turtur ab ulmo.

[ocr errors][merged small]

60 Ante leves ergo pascentur in æthere cervi,

Et freta destituent nudos in litore piscis:
Ante, pererratis amborum finibus, exsul
Aut Ararim Parthus bibet, aut Germania Tigrim:
Quam nostro illius labatur pectore vultus.

in sqq. istius sortem cum sua comparat. 50. facto Hylilæas a monte Siciliæ appellat) suagravis-fetas dixit, ut fetas intelligas enixas, debit sæpe tibi susurro levi apum (xeady partu liberatas, ut sæpe : Eo sensu feta vul- Bou Baoy Theocr. dixit I. 107.) inire somnum. pes ap. Horat. III. 27. 4. ut recte Bentleius Ultima expressit Auson. Ep. 25. 12. Hyaccipit. Gravis h. ægras e partu. Tentare llæis apibus sæpes depasta susurrat. de morbis proprie. Ita non necesse cum aliis 57 Frondator, qui vites amputat et vitium distinguere post pabula, et graves, gravidas, folia stringit, decerpit. vid. Georg. II. 365. fetas autem, quæ peperere, intelligere, ut Cer- seqq. 400. 407. 410. Ecl. II. 70. IX. 60. da fecit.

ad auras, uti de clamore, eum exire in auras, 52 Flumina nota sunt Mincius et Padus; tolli ad æthera etc.; alii spirantibus auris et Mincius, ex lacu Benaco ubi processit, non æstum levantibus; subtilius etiam alii, sub longe a Mantua lacus fit quinque mille pas- rupe h. in rupe. Mox v. 59. gemere turtusuum, mox aliquantum progressus Pado se rum ac columbarum proprium. et aëria av jungit. Jucundus vero ille tractus et bonusulmo, perpetuo arborum epitheto. pascuis. v. Georg. II. 198. 199. 53. Frigus 60 Ante leves ergo, quasi dicat: recte utiopacum est frigus loci opaci, nemoris umbræ. que hæc bona mea enumeras, Melibæ, Ecl. II. 8.

et propterea grato per totam vitam in pa54 Hunc locum, ut nunc se habet, ita tronum meum ero animo. Pascentur in expedire, ut nihil supersit quod offendat, æthere cervi, pro volabunt, et maria destituquamcunque rationem ineas, non adeo facile ent pisces, h. et pisces in sicco vivent; itaque est. Inter cæteras tolerabilior ratio hæc est, nudos dixit. quam Burmannus quoque iniit, verbis in 62 Pererratis amlorum finibus, ad ornatum hunc modum jungendis: Hinc sæpes a limite spectat: ita ut alter alterius fines pererraverit, ad vicino, h. agrum vicinum a tuo disterminans, alterius sedes pervenerit; h. antea Parthi migralimitaneus (nisi malis Hinc a limite vicino, bunt in Germaniam, et Germani sedes Parthoh. e. ab ea parte, qua vicinus limes est, ut rum occupabunt; quod, nisi victis et subactis Oudendorp. ad Suet. Aug. 91. monet, sæpes) Romanis, fieri non poterat

. Ersul hic non urque semper depasta est florem salicti apilus, gendum; simpl. apud poëtas, qui ad alienas cujus salices, e quibus ipsa structa est (cf. terras proficiscitur. 63. Aut Ararim P. ReGeorg. II. 434. 435. 436.) semper depas- prehenduntur hæc, et merito, tamquam aliena cuntur ab apibus (quas epitheto ad ornatum a pastorum memoria, nomina, nimisque longe

MELIBOEUS.

65 At nos hinc alii sitientis ibimus Afros;

Pars Scythiam et rapidum Cretæ veniemus Oaxem,
Et penitus toto divisos orbe Britannos.
En, umquam patrios longo post tempore finis,
Pauperis et tugurî congestum cespite culmen,
Post aliquot, mea regna videns, mirabor aristas?
Inpius hæc tam culta novalia miles habebit?
Barbarus has segetes? en, quo discordia civis
Produxit miseros! en, quis consevimus agros!

Insere munc, Melibæe, piros, opone rdine vitis. 75 Ite meæ, felix quondam pecus, ite capellæ.

Non ego vos posthac, viridi projectus in antro,
Dumosa pendere procul de rupe videbo;
Carmina nulla canam; non, me pascente, capellæ,
Florentem cytisum et salices carpetis amaras.

TITYRUS.

80 Hic tamen hanc mecum poteras requiescere noctem

petita. Sed recessit Virgilius ab antiqua sim- tur qui IV. Cons. Honor. 372. decimas plicitate in moribus, quos pastoribus suis tri- emensus aristas dixit. Huc etiam Rhiani, buit. Porto Germania et Arar sibi respon- χείματά τε ποιάς τε δύω και είκοσι πάσας, addere debebant; hic vero Galliæ fluvius est, vocari possunt, ap. Pausan. IV. 17.extr. Enimqui in Rhodanum se immittit. Defendunt vero mea regna subjiciuntur patris finibus v. poëtam sic, ut dicant, hanc ipsam locorum 68. ac tugurio v. 69. et eosdem agros et inscientiam indoctum servulum non male de- possessiones miseri Melibai denotant; hæc cere. Verum, populos Gallos et Germanos itaque videns post, posthac (ex v. 68. longo vuigari sermone fere confundi, satis constat. post tempore), h. quando eos aliquando iterum Et fit hoc eadem fere ratione, qua Tigris, qui adspicere mihi continget, raræ in illis ariste Parthorum fines facit, Parthorum fluvius ap- aliquot oculis occurrent? hi tam culti agri pellatur.

(novalia dixit v. 71. omnino pro agris qui65 llimus Afros, elisum in; quod in busvis) per novos suos colonos inculti neglectiepico carmine melius fieret, Homerico more. que jacetunt ? ut Ge. III. 476. Nunc quoalu et pars, pro alii et alii. 66. rapidum que post lanto videat desertaque regna PastoCrelæ reniemus Oarem; alii adibimus Cre- In sequentibus poëta sui obliviscitur: tam. Totus locus alienus a pastoritii carmi- pastor de segetibus, de civibus, de pomorum nis indole; nec modo tragicum quid spirat, insitione, de vinea agit. 71. Inpus, scele

verum adeo engoodróncos, quomodo enim ratus, nefarius. 72. Barbarus, Galli, aliique, - pastores sua armenta agentes per Africam et qui in legionibus Romanorum tum erant.

Scythiam errare aut Britanniam et Cretam in- 73. En, quis c. quibus, in quorum utilitatem sulas adire poterant? Expressit tamen locum agros coluimus. 74. Ironice dictum accipies. Nemes. Cyneg. 67. 68.

Quid juvat nunc insevisse! 76. E Theocrit. 68 En, umquam pro unquamne. inf. Ecl. I. 116. 117. 79. De Cytiso v. ad Ecl. II. VIII. 7. En erit unquam Ile dies. 70. Vul- 64. go aristas de annis exponi notum est. In 80 Ex Theocriti XI. 44. sqq.

82. Cashunc sensum jam Claudianus accepisse vide- taneæ molles varie explicantur, ut sint matu

rum.

Fronde super viridi; sunt nobis mitia poma,
Castaneæ molles, et pressi copia lactis;
Et jam summa procul villarum culmina fumant;
Majoresque cadunt altis de montibus umbræ.

ECLOGA II.

ALEXIS.

ARGUMENTUM, Corydon pastor, Alexidis pueri, qui a communi utriusque domino amabatur, insano amore

quum fureret, miserum sui animi affectum hoc carmine exponit. In votis habet, ut ille ruri secum habitet. Enumerat copias suas et opes rusticas v. 20, suam oris speciem 25, suam artem canendi 31, sua munera puero parata, fistulam 36, et duo capreolos 40, tum corollas variorum florum 45; mox tamen damnat ipse amorem suum 59. Dominus per Iolæ nomen declaratus esse videtur v. 57. Idem Corydon amaverat Amaryllidem, asperam puellam, et Menalcam puerum v. 14. sq. 52. In interpretatione ad commenta respicere non possumus. Illud tenere satis est, exprimi hac Ecloga egregio cum artificio æstum et furias amoris, quo pastor, verna lolze, nomine Corydon, in Alexin misere exarserat, qui domini amasius erat. "Locus autem, in quo ille dolorem animi carmine mitagat, convenientissime describitur v. 3—5.; amant amantes solitudinem silvarum. Siculos in hac Ecloga pagtores inducere videtur poëta, v. 21. Mille meæ Siculis errant in montibus agne. Quo ipso argutia allegoriæ concidunt; quæ plane corruunt, si expressa pleraque ex Theocrito cogites, imprimis ex Idyll. XI. XXIII. et III. quæ tamen, si cum his compares, multo dulciora esse, vix inficiari possis. Transtulit poëta in Corydonem nonnulla, quæ melius de Polyphemo dicta erant, ut illud v. 25. nuper me in littore vidi. Inverso modo Polyphemi amores ad Corydonis exemplum expressit Ovid. Met. XIII. 776. sq. 801. sq.

Formosum pastor Corydon ardebat Alexin,
Delicias domini; nec, quid speraret, habebat.
Tantum inter densas, umbrosa cacumina, fagos

Adsidue veniebat; ibi hæc incondita solus 5 Montibus et silvis studio jactabat inani:

ræ, vel recentes, vel tosta; vel de genere quo- primitur, et adjectis etiam pro soliditate acquidam, quod echinum seu corticem minus du- renda ponderibus, ut Palladius loquitur, elirum habet. Fit id in primis, si amygdalis quatur. 83. Et jam-nox ingruit. conf. Ed. inseruntur. Laudant ex Palladio lib. XIV. II. 67. 155. Castaneamque trucem depulsis cogit

ECLOGA II. echinis Mirari fructus lævia poma sui. Po- 4, 5. Vid. Theocr. XI. 17. 18. jactalat, tuit tamen improprie pro maturis molles ap- ut verba, voces, jacere, cf. Ecl. V. 62. Nunc pellare. Pressi copia lactis, h. casei, quia șilvis in montibus conqueritur spretum amo serum e coagulo, sive concreta lactis parte ex

rem suum.

O crudelis Alexi, nihil mea carmina curas?
Nil nostri miserere? mori me denique coges.
Nunc etiam pecudes umbras et frigora captant;

Nunc viridis etiam occultant spineta lacertos; 10 Thestylis et rapido fessis messoribus æstu

Allia serpyllumque herbas contundit olentis:
At mecum raucis, tua dum vestigia lustro,
Sole sub ardenti resonant arbusta cicadis.

Nonne fuit satius, tristes Amaryllidis iras
15 Atque superba pati fastidia? nonne Menalcan?

Quamvis ille niger, quamvis tu candidus esses.
O formosę puer, nimium ne crede colori.
Alba ligustra cadunt, vaccinia nigra leguntur.

Despectus tibi sum, nec, qui sim, quæris, Alexi; 20 Quam dives pecoris, nivei quam lactis abundans.

Mille meæ Siculis errant in montibus agnæ.
Lac mihi non æstate novum, non frigore defit.
Canto, quæ solitus, si quando armenta vocabat,
Amphion Dircæus in Actæo Aracyntho,

7 Ex Theocr. III. 9.8—13. In summo æs- 15. nonne Menalcan nonne pati satius erat tivi temporis æstu tua vestigia sequor. Sua- Menalcæ fastidia? quod v. sq. confirmatur. viter e vita rustica adumbrata sunt sequentia. 17 ne crede, confide formæ. Servius e ad v. 8. cf. Georg. III. 327. sqq. 9. Ex Sallustio laudat: Virtuti satis credebant. 18. Theocr. ductum VII. 22. oaūgos lo aipa- cadunt, decidunt neglecta, adeoque jacent. ciaioi ne Jeudet, ubi id ex h. l. commen- vaccinia nigra esse eundem florem cum hyadabat Valk. Diversa tamen aipagicè ex cæ- cinthis ferrugineo colore, satis convenit inter mentis a spinetis; assident lacertæ maceris, viros doctos. cf. inf. v. 63. X. 39. coll. aut insident: præstat saltem iv, quod codd. Theocr. Idyll. X. 28. Kai rò ion pénar érti, præbent.

wij de reantà váxsy Doç. Ge. IV. 183. ubi 10 rapido estu, h. vehemente, magno, Martinus hyacinthum poëtarum lilium floriquia sol rapidus dicitur, ducto vocabulo abbus refieris sive Martagon esse putat. iis, qui rapido cursu h. magno et incitato fe- 19 Ex Theocr. III. 7. et reliqua ex TheoTuntur. Burmannus, qui h. 1. Clericum ex- crit. XI. 29. sqq. 21. Siculis. Revocatur agitat, ipse nimis argute exponit, æstum, adeo hoc carmen ad pastores Siculos. v. Arqui rires messoribus rapit. Alio modo flam- gumentum. nec potuit Corydon esse verna ma rupit, rapax est. 11. herbas olentis, Iolæ; sed pastor sui juris. 22. Suppetere omat epitheton a natura rei ductum, nec de- sibi per totum annum vaccas ait, quæ bonam finit, bene an male, modo graviter ac valde. lactis copiam præbeant, ut quotidie lac recens Allia vero serpyllumque memorantur simpli- apponi possit. Theocritus pro lacte caseum citer, quia talium hominum in illis terris posuerat Idyll

. XI. 36. etiam hoc ex more quotidianus cibus erant; nam, quod ideo harum regionum : vide modo Georg. III. 400. manducasse aiunt, ut odoris gravitate serpen- 401. tes et scorpios fugarent, id vero, ne subtiliter 23 armenta vocabat, revocabat, compellebat, Tragis, quam vere dictum sit, vereor. ut inprimis fit vesperi, ut domum pastor gregem

12 Arbusta resonant cicadis mecum h. me reducat. 24. in Actæo Aracynthio. Hujus nocantante, illis una stridentibus. Nam ita minis nobilis mons est Acarnania sive Ætoliæ; merum Ge. I. 41. II. 8. Æn. I. 675. v. vel Strab. X. p. 692. A.; nam fines harum

« ZurückWeiter »