Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Finladungsschrift

des

Gymnasium Casimirianum

zu der öffentlichen Prüfung und Schlußfeier

am 26., 27. und 28. März 1877.

Inhalt:
1) Quaestiones Aeschyleae. Von dem Gymnasiallehrer Dr. Heinrich Beck.
2) Schulnachrichten Von dem Director Dr. Karl Weismann.

[ocr errors][merged small][merged small]
[graphic][subsumed][merged small]

QUAESTIONES AESCHYLEA E.

Agamemn. V. 1- 21.

Ι

n Agamemnonis versibus 1-21 excubitor in tecto domus regiae constitutus molestias annuae

custodiae queritur. Qua in oratione arctius conjungenda sunt verba primi et secundi versus: Θεούς μεν αιτώ τώνδ' απαλλαγήν πόνων φρουράς ετείας μήκος cum vs. 8: και νύν φυλάσσω λαμπάδος το σύμβολον, quem excipit vs. 20, ad primum respiciens: νύν δ' ευτυχής γένοιτ' απαλλαγή πόνων. In hoc sententiarum ordine cum και νυν φυλάσσω, quamquam vocabulo μεν non diserte respondet δέ, optime congruunt φρουράς έτείας μήκος: ,,Per annuae vigiliae longitudinem jam peto a diis laborum finem, sed ne nunc quidem finem sortitus est vigilandi labor, etiamnunc facis signum exspectos, neque est, cur μήκος aut cum scholiasta pro κατά μήκος positum ad žreias pertinere putemus, aut e conjectura uñzos, i. e. „remedium“ legamus aut cum Hermanno verbum intellegamus tale, quo significetur ,,in mente habeo", quod nullo modo fieri potest neque comprobatur iis quae ipse attulit exemplis. Sed versus inde a duodecimo male inter se cohaerent, qui in codicibus sic traditi sunt:

εύτ' άν δέ νυκτίπλαγκτον ένδροσόν τ' έχω
ευνήν ονείροις ουκ επισκoπoυμένην
εμήν, φόβος γαρ ανθ' ύπνου παραστατεί,
το μή βεβαίως βλέφαρα συμβαλείν ύπνω,
όταν δ' αείδειν ή μινύρεσθαι δοκώ
ύπνου τόδ' αντίμολπον εντέμνων άκος,

κλαίω τότ' οίκου τούδε συμφοράν στένων etc. Desideratur enim ad £ůt èv apodosis. Quare fuernnt qui censerent, orationem ab £ůr' av inchoatam, quia versibus 14 et 15 interrupta esset, ne series enuntiationum obscuraretur, verbis όταν δ' αείδειν repeti. Sed hoc ea tantum conditione credibile esset, si sententiae in vss. 12 et 16 expressae similes essent inter se, quod aliter se habere ex verbis ipsis manifestum est. Deinde quominus hyperbaton hoc loco statuam, impedior etiam mutatione vocabuli, quo protasis resumitur; post žut' äv, ne structura obscura esset, repetendum erat eŭr' av, non όταν. Quod idem repugnat Weilii emendationi, qui έχων pro έχω scribens hoc participium cum αείδειν ή μινύρεσθαι δοκώ conjungit. Αlii autem duas periodos his versibus contineri rati, in quibus est scholiasta, qui ad φόβος γάρ haec adnotat: ή περισσός ο γάρ ή λείπει το αλύων (lege élúa), ad priorem periodum verbum aliquod conjectura invenire tentaverunt, non satis felici eventu; Dindorfii quoque scholiastae vestigia prementis emendatio lúca pro ¿unu nimis

véywv, xuncious túxouol 6vụAVÉWv cognoscitur, regem describi, qui voluntati deorum animum subjecerit atque senserit his malis ab illis se premi, ut consilio belli gerendi desistere disceret. Hanc antistropham eo quo dixi modo accipiendam esse primus disertius exposuit H. Keckius ; sed verum quadam ex parte ne scholiastam quidem fugit, quod ostenditur ejus adnotatione ad Ts. 205: η απόδοσης του επεί δε (198) ενταύθα εστιν, ούτως έπει δε ο μάντις είπε το και το, ο άναξ δε ο πρέσβυς είπε τόδε. Περισσός δέ έστιν ο δε σύνδεσμος Αττικώς. Vidit igitur is verba a xoi tóf usque ad övfos 'Appelmy non ad eundem orationis orbem pertinere atque versum 25 sq. Neque minus Schützius, qui in singulis commentationem a plerisque receptam habet, eo loco, ubi in universum de ratione plane diversa ab Aeschylo et Euripide in notandis Agamemnonis moribus inita loquitur, rectum sensum divinavit his verbis usus: „Aeschylus regem tempestate quidem primum coorta fingit necessitati parentem fortunaeque casibus acquiescentem, tuncios TúDL ovunvéovta ; post autem Calchantis oraculo de immolanda filia audito vehementer animo commotum et ad summam consilii inopiam redactum; tandem vero urgentibus Graecis, cum eos Iphigeniae sanguinem jure suo deposcere decrevisset, victum animoque ad vitam filiae pro republica neglegendam obfirmato cedentem.“ Sententiarum ordine hoc modo constituto requirendum ad subjectum ñyauov est verbum, quod cedere deorum voluntati vel simile quid significet. Promptissima emendatio est oŰtiva véyɛv, qua codicum scriptura minime mutatur. Sed ne numerorum ratione, quae syllabam productam in fine tetrapodiae trochaicae poscit, impediatur haec emendatio, pro šuncios legendum est 100oncious (cfr. v. 347: εi npódnoua uỳ you nend. Hesych. ApónOLOV. ngóóqatov, véov), i. e. ,,inexspectato ingruentibus,“ quod optime ad hunc locum convenit. Fuit etiam cum réoyev ad vs. 177 relatum textui inserendum esse judicarem pro udvtiv, quod glossatoris videri potest, cui in mentem venit Ηom. ΙΙ. 1, 106: μάντι κακών, ου πώποτέ μοι το κρήγυον είπες. Ηaec igitur est vis atque series sententiarum antistrophae y et strophae d: „Agamemnon quoque neglecto vatis monitu ad bellum profectus cum tempestatibus diu Aulide retineretur (v. 188), ut ah expeditione diis invitis suscepta desisteret, deorum nutum atque voluntatem perspexit neque repugnavit (συνέπνει τύχαισι, sentiebat enim Zήνα οδώσαντα, το σωφρονείν ηκε παρ' αυτόν izovto, vid. 180). Ubi autem remedium apparuit, quo adhibito necessitatem effugere suamque cupiditatem Trojae expugnandae explere poterat, quamvis illud remedium, filiae mactatio, ipsa tempestate gravius esset, tamen tò uátog oblitus in dubitationem se vocari passus haec dixit.“ Tód' autem in vs. 205 bene se habet neque in tói mutandum est. Oppositum est cogitationibus piis, quas antea foverat et a quibus mox desciscet. Toéoßus autem et in vs. 184 et hoc loco positum non sine irrisione quadam. Irridetur princeps, qui sibi non constiterit, cujus cognomen idem manserit, consilium non idem. In fine hujus antistrophae errorem moverunt verba εủ yèo ein, in quibus Schützius arbitratur inesse excusationem; regem significare se non magnopere posse Graecos culpare, quod Iphigeniae mactationem flagitent; esse enim utile et conducibile. Quae interpretatio vera esse posset, si pro řů yèo eľn positum esset xù vào öv si'n, quod hoc loco factum esse Naegelsbachio placet. Plerique autem fingunt regem jam in vs. 217 ad filiam mactandam destinatum et accipiunt haec verba pro: ,,esto, faciam; bene vero cedat," ut Hermannus, qui ex scholio corrupto cúdí pro dopo legens et suis indeclinabile hic esse docens ita vertit: „Vates dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem; nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.“ Sed idem, quiod vidi ex scholis Aeschyleis ab ipso in universitate literarum Lipsiensi nescio quo anno

habitis aut a quo calamo exceptis, antea de hoc loco magis dubius fuerat. Neque alienum a re proposita videtur apponere, quae viri doctissimi opinio prior fuerit: „Ěrivuɛīv nobis suspicionem magnam movet tamquam explicatio verbo óopě (?) superscripta. Auget difficultatem, quod in Neapol. reperitur αυδά pro όργα et Guelf. quoque hanc adnotationem habet: γράφεται aúdã. Haec lectio bonum praebet sensum: „Fas jubet expetere magna cum cupiditate sacrificium ventos pacans.“ Tamen verendum est, ne ea non sit vera. Nam etiamsi librarius per vocem nepiógyms in errorem induci poterat, ut pro aúdą scriberet ógyą, tamen hic est mos tragicorum cognata vocabula conjungendi. Si οργάν legitur omisso επιθυμεϊν, verisimile est excidisse vocabulum pari mensura, fortasse nomen aliquod significans vel duces vel Graecos, idque dici debuit per accusativum: ,,nam Graecos vehementer appetere hoc sacrificium fas est." Sic etiam θέμις quadrat. Quare fortasse excidit Ηomerica vox Παναχαιούς. « Sed commutatam regis mentem in stropha d demum describi documento sunt cum ¿nai eodem quo in vs. 196 sensu positum et vox τροπαία et τόθεν, quod non sine vi quadam totam protasin uno vocabulo comprehendit atque repetit, tum ipsum strophae argumentum: „Postquam autem necessitatis subiit jugum, mentis spirans mutationem impiam, impuram, scelestam, tum audacissimum facinus meditatus sustinuit fliam mactare. Itaque verba πώς λιπόναυς γένωμαι κτλ. nil sunt nisi explanatio vs. 206: βαρεία μεν κήρ το μή πιθέσθαι: grave est voluntati ducum (non vatis, is enim nequaquam Iphigeniae mactationem suaserat) non obtemperare, quod, si morem eis non gessero, necesse erit naves sociosque a me deseri; nam par est eos a me, quem hucusque ducem secuti sunt, poscere sacrificium, quod ventos leniat." Redeuntem autem eum facit poeta ad vs. 206, ad illam deliberationem difficultatum, quas sacrificium negatum praebiturum sit, ut significet regis animum magis magisque inclinare ad obsequendum voluntati principum Graecorum, quamquam speciem ambigentis etiamtum prae se ferat. Itaque quod jam sequitur ευ γάρ είη accipiendum pro ,,utrumcunque suscepero, bene eveniat; schol. recte καλώς αποβαίη. Simili sensu praedita post orationem anxiae dubitationis plenam haec habet poeta: 121, 139, 149 το δ' ευ νικάτω; 255 πέλoιτο δ' ούν ταπί τούτοισιν ευπραξις ;. 674 γένοιτο δ' ως άριστα. In verbis autem oργά περιόργως nihil inesse, in quo offendamus, docemur vs. 1396: τώδ' άν δικαίως ήν, υπερδίκως μεν ούν; Εum. 161 πάρεστι μαστίκτορος δαΐου δαμίου βαρύ το περίβαρυ κρύος έχειν; Prom. 944: σε τον σοφιστής, τον πικρώς υπέρπικρον

λέγω.

Agam. V. 247 - 254.

Antistropha ε, quae carmini chori ab 104 incepto finem imponit, in cod. M. (cfr. G. Dindorfii ed. V. poet. scen. Graec.) sic scripta et in versus divisa est:

τάδ' ένθεν ούτ' είδον ούτ' εννέπω
τέχναι δε Κάλχαντος ουκ άκραντοι.
δίκα δε τοίς μέν παθούσι μιαθεϊν
επιρρέπει
το μέλλον .. το δε προκλύειν
επίγενοιτ' άν κλύοις προχαιρέτω
ίσον δε τώ προστένειν.
τoρόν γαρ ήξει συνορθόν αύταις

« ZurückWeiter »